İç Ses Hep Doğruyu Söyler mi?

Hepimiz yaşamımız boyunca sayısız karar verdik; kimi küçük (akşam yemeği ne olsun gibi), kimi de hayatımızın yönünü değiştirecek cinsten. Bu kararları alırken beynimiz analitik düşünür; ama bir de “iç ses” dediğimiz sezgisel yönümüz devreye girer. Peki bu iç ses gerçekten güvenilir mi? Bu yazıda, bilimsel veriler ışığında iç sesin biyolojik temeli, güçlü yanları ve sınırları üzerine birlikte düşüneceğiz.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

İç Sesin Biyolojik Temeli: Bağırsak – Beyin Ekseni

Birincil iddiamız şu: iç ses yalnızca ruhsal bir mecaz değil, beynimizle bağırsağımız arasında çift yönlü iletişim kuran biyolojik bir sistemle bağlantılıdır. Bağırsaklarımızda bulunan enterik sinir sistemi (ENS), milyonlarca nöronla donanmıştır ve sindirim süreçlerini özerk şekilde yönetebilir. Aynı zamanda vagus siniri gibi kanallarla beynimize duygusal sinyaller iletir. 

Bu sistem, duygular, karar verme süreçleri ve stres tepkileriyle doğrudan ilişkilidir. Örneğin, stres anında “midede kelebekler uçuşur” hissi gerçek bir sinirsel tepkinin ifadesidir. 

Sezgi / İç Ses: Güçlü Yanlar ve Limitler

İç ses / sezgi, bilinç dışı bilgi işleme ile geçmiş deneyimlerin hızlı özetidir. Karar vermeye çalışırken analitik beyin, artı-eksi tablolarıyla çalışırken; iç ses, yaşanmış örneklerden gelen sinyalleri değerlendirerek “bir şey doğru değil” diye fısıldar.

Buna rağmen, iç ses her zaman %100 doğru değildir. Bazı araştırmalar, insanların sezgilerine ne kadar güvendikleri ile sezgilerinin doğruluğu arasında bir uyumsuzluk olabileceğini gösteriyor.  Ayrıca sezgi, daha çok tanıdık kalıplara dayanır; yeni ya da beklenmedik durumlarda yanıltıcı olabilir.

Karar verme süreçlerinde sezgi ile analitik düşüncenin el ele çalışması önemlidir. Özellikle karmaşık durumlarda, sezginin yönlendirmesine kapılmak yerine dikkatli bir değerlendirme yapılmalıdır. 

Karar Anında İç Sesi Duyabilmek

• Karar vermeden önce kısa bir sessizlik yaratın; dikkat dağıtıcılardan (telefon, bildirimler, ortam gürültüsü) uzaklaşarak
• Gözlerinizi kapatıp “iç sesim ne diyor?” diye birkaç kez kendinize sorun
• Analitik değerlendirmeyi yaptıktan sonra, iç sesin söylediğiyle çelişen noktalara özel olarak bakın
• Beslenme, uyku, stres yönetimi gibi yaşam tarzı unsurlarını iyileştirmek, iç sesin net sinyaller gönderebilmesini destekler

Sonuç

İç ses, yalnızca bir metafor değil; bedenimizin yıllar içinde topladığı bilgi ve sinyallerin hızlı yorumudur. Ancak kusursuz değildir ve özellikle yeni ya da karmaşık durumlarda yanıltıcı olabilir. En iyi kararlar, analitik düşünce ile sezginin birlikte çalıştığı kararlardır. Karar arayışındaysanız, verilerinizi toparlayın, seçenekleri analiz edin — ve son adımdan önce mutlaka iç sesinizi dinleyin.

Referanslar (APA 7)

Carabotti, M., Scirocco, A., Maselli, M. A., & Severi, C. (2015). The gut-brain axis: interactions between enteric microbiota, central and enteric nervous systems. Annals of Gastroenterology, 28(2), 203–209. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4367209/

Petrut, S. M., et al. (2025). Gut over Mind: Exploring the Powerful Gut–Brain Axis. Nutrients, 17(5), 842. https://www.mdpi.com/2072-6643/17/5/842

Gigerenzer, G. (2007). Gut feelings: The intelligence of the unconscious. Penguin Books. https://www.penguinrandomhouse.com/books/297203/gut-feelings-by-gerd-gigerenzer/

Dane, E., & Pratt, M. G. (2007). Exploring intuition and its role in managerial decision making. Academy of Management Review, 32(1), 33–54. https://journals.aom.org/doi/10.5465/amr.2007.23463682

---