Yapay Zeka Müzik Sektörünü Nasıl Etkiledi?

Herkese merhabalar, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. Bugünlerde A’dan Z’ye herkesin konuştuğu ve pek çok insanın üzerine yayınlar hazırladığı en popüler konulardan biri yapay zekaydı. Yapay zekayıda artık neredeyse her sektörde görür olduk. Ancak müzik sektörü gibi yaratıcılığın en değerli olduğu alanlardan birinde, yapay zeka insanlığa fayda mı yoksa zarar mı sağladı? Gelin bu yayında bugün buna bir göz atalım.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

Müziğin Evrimi

Neandertal adı verilen Avrasyada 40.000 yol önce yaşamış olan ilkel insan topluluğu Dünyada ilk defa kemikten flüt yapmaya başlamış ve o gündem bugüne müzik üretimi adına kullandığımız yöntemler o kadar ilerledi ki, artık bütün bu yenilikleri takip etmek dahi çok zor bir hale geldi.

Şu an herkesin ulaşabileceği müzik üretim ve düzenleme programları, ses sistemleri, envai çeşit müzik aletleri ve aksesuarları apayrı bir boyuta geldi. Bu yayında 40.000 yıl öncesinden bugüne müziğin nasıl bir evrim geçirdiğinden bahsetmeyeceğim fakat bu markete son dönemde katılan en büyük oyunculardan biri olan, yapay zeka işleri farklı bir boyuta getirdi.

Yapay zeka üretkenlik ve yaratıcılık çelişkisi

2024 yılı itibariyle yapay zekaya yalnızca bir metin verdiğiniz zaman, görsel içerik ve ses içeriği oluşturabiliyorsunuz. Bu teknoloji hem Amatör hemde profesyonel pek çok müzisyen içinde hayatı inanılmaz kolaylaştırıyor.

Peki böyle bir teknoloji hiç bir tehlikeyi barındırmadan sadece güzel şeylerin olmasına mı yol açıyor derseniz, burası oldukça tartışmaya açık bir konu.

Yapay zeka bir yandan insan yaratıcılığının, potansiyelini inanılmaz oranda arttırır iken bir yandan da özgün içerik üretimini giderek arka plana atılmasına sebep oluyor.

İnternetin henüz hayatımızda olmadığı dönemlerde müzik piyasasından para kazanmak oldukça zordu ancak şu an pek çok kişi yaptığı müziği, milyonlara ulaştırabilme şansına sahip.

Aslında müzik deyince hepimiz beste ve güftesi olan müziği düşünsekte, reklam müzikleri, arka fon sesleri, film müzikleri ve ses efektleri gibi daha pek çok alan müzik sektöründe yer alıyor ve bu işten oldukça fazla sayıda insan geçimini sağlıyor. Yapay zeka bu sektörede el atınca görünen o ki bildiğimiz müzik, artık köklü bir değişimin içine girmeye başladı bile.

Olası Tehlikeler ve Zararlar

Bu konuyu daha detaylı araştırınca bu alanın çok gri bir yer olduğu keşfettim. Çünkü müzisyenler, yapımcılar ve bu alanda çalışan daha pek çok kişi yıllardır yapay zekaya sahip olmayan araçlar ile bu işi yapıyorlardı. Ayrıca, birileri bu müzikleri izinsiz kullandığında da kolay kolay haberleri olamıyordu.

Şu an neredeyse bütün sosyal medya platformlarında telif hakkı denetimi yer alıyor. Ve bu müziklerin haklarını koruyabilmek için yapay zeka, hıldır hıldır çalışıyor. Shazam gibi müzikleri ve sesleri tanıyan daha pek çok program yapay zeka ile beraber çalışıp, veri tabanlarını her geçen gün daha da genişletiyorlar.

Yapay Zeka Müzik Üretme Programları

Ben bu konuyu araştırırken, iki adet harika yapay zeka müzik üretimi yapan platformu keşfettim. Bunlardan birincisi Suno, diğeri ise Udio. Bu programların websitelerine gidip kayıt olduktan sonra sadece bir kaç karakter bir şey yazarak müzik oluşturabiliyorsunuz. Ücretsiz versiyonlarında tabiki bir süre limiti yer alıyor. Ben türk klarnetini ve elektro müziği harmanla deyip bir kaç müzik oluşturmaya çalıştım ancak ücretsiz versiyonda hangi enstrümanları kullanacağınızı belirleyemiyorsunuz. Sadece sizin yazdığınız bir kaç metin üzerinden şarkıyı otomatik olarak oluşturma imkanını sizlere sunuyorlar.

Daha aslında bu ve bunun gibi o kadar çok yapay zeka tabanlı müzik yaratma programı varki, bir bölümde hepsinden bahsetmek gerçekten imkansız. Ama eğer, şu an bu alanda faliyet gösteren en gözde programlara bakmak isterseniz bununla alakalı hazırlanmış bir incelemenin linkini açıklamalar bölümünde sizler için bıraktım.

Telif Hakları İhlali

Yapay zeka böyle faydalar sağlarken beslendiği kaynakların nereden alındığı konusuna gelince işler burda düğümleniyor. Çünkü pek çok yapay zeka platformu internet üzerinde hali hazırda var olan ses dosylarından besleniyor. New York Times, Getty Yayıncılık ve daha pek çok medya kuruluşu yapay zeka firmaları ile davalık olmuş durumda. Amerika birleşik devletlerinde müzik kayıt örgütlerinden bir tanesi olan RIAA, şu anda Suno ve Udio’yu büyük ölçekli telif hakkı ihlali ile dava etmiş durumda ancak davanın sonucu henüz belli olmadı. Ayrıca bu iki platformda yine şu an itibari ile herkese açık bir şekilde, hizmet vermeye devam ediyorlar.

Aslında yapay zekanın boy gösterdiği pek çok alanda bu konu karşımıza çıkıyor. Yapılan araştırmalar, çok sayıda yapay zeka platformunun izinsiz şekilde hem halka hemde kamuya ait olan bilgileri topladığını keşfetmiş. Öte yandan sahip olduğumuz hukuk sisteminin bu platformları yargı sisteminde nasıl değerlendirecekleri de apayrı bir muamma diyebiliriz. Örneğin bir firma Amerika mahkemesinden kapatılma kararı alırken Avrupa mahkemelerinden ceza almadan veya çok ufak para cezaları ile yoluna devam ediyor.

Bu işi kuralına uygun yapan yok mu?

Peki bu işte gerçekten tüm telif haklarına uyan, doğru düzgün bir işletme yok mu? Stable Audio tamda bu amaçla ortaya çıkan bir işletmeymiş. Fakat, ilerleyen zamanda rakiplerinin haksız şekilde, herkesin verisine ulaşırken bu firmanın çok kısıtlı kalmasıda bu firmanın bakış açısını değiştirmiş. Firma yöneticilerinin Amerika Telif Hakları Ofisine ulaşıp haksız rekabetin ortadan kalkması için İngilizcede “Data Scraping” olarak geçen, türkçeye çevirecek olursak veri kazıma işlemini yani kullanıcı verilerinin A’dan Z’Ye taranıp elde edilmesi hakkına sahip olmaları gerektiği ile alakalı bir başvuruda bulunmuşlar. İşler bu noktaya gelince bu firmanın yöneticelerinden biri olan Ed Newton-Rex bu şirketten istafa edip “Fairly Trained” adından kar amacı gütmeyen bir işletme açmaya karar vermiş. Bu firmada sanatçıların ürettikleri her şeyi ücretsiz olarak koruma altına almak adına hayata geçirilmiş.

Yapay zeka nasıl ve ne zaman adetli olacak?

Tüm bu araştırmaları okurken ses dosyalarının, yapay zeka firmaları tarafından umarsızca sömürülmesi ile alakalı atılmış ne büyük bir karar ne de çok bir yasa değişikliğine şahit oldum. Bu alanda pek çok dava hali hazırda devam etsede, bazı firmalar büyük para cezalarına çaptırılmış olsada, hatta bazılarının kapatılmasına karar verilmiş dahi olsada, bu işle alakalı adam akıllı bir standard ne yazık ki henüz oluşmamış. Birde yapay zeka son yıllarda resmen mantar gibi türedi. Artık her firma bizde yapay zekayı kullanıyoruz demek için yapay zekadan alakasız pek çok şey üretmeye başladılar.

Ben geçen yıl sağlık ocağına benzeyen bir yerde kan vermeye gittiğimde, bir form doldurmam gerekti ve kendileri bana bir ipad verdiler ve ön bürodaki hanımefendi yapay zeka desteğini kullandıklarını ve bu formu bu sayede çok daha rahat ve anlaşılır şekilde doldurabileceğimi söyledi.

Fakat formu doldurmaya başladığımda, yapay zeka olarak adlandırdıkları tek şeyin formda nereyi dolduracağınızı gösteren ufak bir animasyondan ibaret olduğunu gördüm. Açıkçası, yapay zeka kelimesi geçen her şey daha sofistike ve daha yüksek kalite olarak algılanmaya başladı ve bu işten anlayan anlamayan herkes bu treni kaçırmamak adına bu alanda bir şeyler yapmaya başladı.

Bir yanda bu işi yaparken insanların ürettikleri emeğe saygı duyan ve bunu korumak için mücadele edenler yer alırken öte yandan insan emeğini hiçe sayan bir grup oluşmuş durumda.

Buda bana aslında Spotify’nın kuruluşunu anımsattı. Spotify hayata geçirildiğinde telif haklarını satın alması gerekmişti ancak bunca müziğin telif hakkını alıp hala kârlı bir işletme olabilmek Spotify için mümkün değildi ve ilerleyen zamanda bu sektörde lider haline gelince tüm sanatçılar istesede istemesede Spotify ile çok komik rakamlara anlaşmak zorunda kalmışlardı. Çünkü başka şekilde insanların bu kadar rağbet gösterdiği bu platformda var olamayacaklardı. Hatta bununla alakalı The Playlist adında Netflix’te Spotify’ın kurulma hikayesini anlatan bir mini dizi dahi yapıldı.

Son Söz

Bugünkü konuyu toparlayacak olursak, yapay zeka müzik sektörüne inanılmaz faydalar sağlar iken bir yandanda telafisi olmayan zararlar veriyor. İlerleyen zamanda bu işte kim haklı kim haksız olacak yada ilerleyen süreçte yapay zeka bu işte var olacak mı? Yoksa esip geçen bir rüzgar gibi unutulacak mı? Bunu hep beraber göreceğiz.

Bu bölümde yapay zekanın müzik sektörünü nasıl etkilediğini ve bu alanda ne gibi değişimlerin yaşandığını inceledik.

Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

Referanslar

Clair, A. (2024, July 1). What ai in music can – and can’t – do. Vox. https://www.vox.com/the-highlight/358201/how-does-ai-music-work-benefits-creativity-production-spotify

Neanderthal flute. NMS. (n.d.). https://www.nms.si/en/collections/highlights/343-Neanderthal-flute

Connelly, R. (2024, June 26). Record companies bring landmark cases for responsible AI against Suno and Udio in Boston and New York federal courts, respectively. RIAA. https://tinyurl.com/yrdw4sbx

Morrison, S. (2023, July 27). The tricky truth about how generative AI uses your data. Vox. https://www.vox.com/technology/2023/7/27/23808499/ai-openai-google-meta-data-privacy-nope

---