Z kuşağı Çalışmak İstemeyen Bir Nesil mi?

Herkese merhabalar, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. Gen Z veya Z kuşağı olarak bilinen 1997 ve 2012 yılları arasında doğmuş bireylerin iş bulma ve buldukları işte uzun süre tutunma konusunda çeşitli problem yaşadığını pek çok medya platformunda denk geliyoruz, peki bu işin arka planında sadece Z kuşağı mı suçlu? yoksa başka sebeplerden dolayı mı böyle bir sorun var? İsterseniz daha fazla beklemeden buyrun hemen konunun detaylarına geçelim.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

Gen Z’de bir sorun mu var?

Dünya ekonomi forumunun geçen yıl ki toplantısında iklim değişikliği, enerji tüketimi, yeni ortaya çıkan iş sektörleri gibi konular konuşulur iken ilginç bir başlıkta bu tartışmalar arasında yerini aldı. O başlıkta Z kuşağının çalışma kültürüne ayak uyduramadığı ve diğer nesillere göre çalışma isteklerinin ve bir işte uzun süre kalma süreleririnin çok düşük olduğuydu.

Yapılan bu araştırmada Z ve Y kuşağı (1981 – 1996) farklı alanlarda kıyaslamışlar. Ve ortaya çıkan sonuçlarda ise Z kuşağının, Y ve X kuşağına (1965 – 1980) göre bir işte kalma oranının çok daha düşük olduğu keşfedilmiş. Yapılan başka bir araştırmada ise Z kuşağının stres, endişe, yalnızlık ve mutsuzluk oranlarının daha fazla olduğu keşfedilmiş. Hatta Bloomberg, Z neslinin çalışma kültüründe çok kolay ezilip çoğunun işsiz kalacağı ile alakalı bir makale dahi yayınladı.

Çalışma Kültürünün Değişimi

Bu kadar olumsuz haberi görünce bende bu işi araştırmaya başladım fakat her suçu bir neslin üzerine atmanın ve pek çok şeyi yanlış yaptıklarını söylemenin hiç te doğru bir yaklaşım olmadığını fark ettim. Buna benzer sorunlar milenyum neslinde de ( Y kuşağı ) daha önce görülmüş. Bilgisayar ve internet devriminin yaşandığı dönemlerde ilk işine giren nesiller çoğu görevi bilgisayarlar ve internetin yardımı çözmeye çalışmışlar ve bu iş yerlerinde yıllardır çalışan kıdemli kişiler bu yaklaşımı kolaya kaçmak olarak değerlendirmiş.

Savaşların tüm Dünyada sona erdiği, sanayinin, teknolojinin ve daha pek çok sektörün uçuşa geçtiği bir dönemde ortaya çıkan, yeni yüzlerce alanda işlerin türediği bir dönemde X nesli iş aramaya başladı.

Pek çok milyarderin türediği her geçen yıl vergi rekorları kıran firmaların ve girişimlerin ortaya çıktığı bu dönemde işkolik tanımıda ortaya çıktı. X kuşağı çok üst düzey bir eğitime sahip olmasa dahi kolaylıkla iş bulabilir ve kazandığı parayla kolaylıkla ev, araba ve diğer büyük maliyetli ihtiyaçlarını karşılayabilir duruma ulaştı. X neslinin çok fazla iş seçtiğidede pek gözlemlenmedi.

X neslinin çocukları, yani milenyum nesli veya Y kuşağı ise savaş, açlık gibi şeylerle hiç karşılaşmadılar. Çoğunlukla kurulu bir düzen içerisinde büyüyen bir nesil, lise ve üniversite eğitimine kolaylıkla ulaştı. Artık ne iş olursa yaparımdan çok, bir alanda uzmanlaşıp bir diploma alıp, profesyonel olarak bir sektörde çalışan bireyler ortaya çıktı. Teknolojinin inanılmaz yükselişine şahit olan bu nesil içinde artık fiziksel olarak çözülmesi gereken pek çok şey yavaş yavaş dijital alana geçti. İşlerin yapılma şeklindeki değişikliklere de bu nesil böylelilikle şahit oldu.

Covid Öncesi ve Sonrası

Ama insanların ne iş olursa yaparım dediği ve her şeyin sabit hızla ilerlediği bir devri çoktan geride bırakmış durumdayız. Z kuşağı çalışma hayatına girdiğinde, teknoloji çağı ile büyüyen bir nesil, eski usül çalışma modellerine ayak uydurmakta zorlandı. Tam bu konular tartışılır iken 2019 senesinde COVID salgını yaşanınca çalışma kültüründe, uzaktan çalışma anlayışı büyük bir hız kazandı.

Tamamen uzaktan çalışmanın çok performanslı bir yaklaşım olmadığı görülünce hybrid çalışma modeli pek çok dünya devi firma tarafından kabul gördü. Şimdileri ise pek çok firma yine eski usül çalışma sistemine dönmeye çalışıyor. Yıllardan beri ilk defa bu kadar kısa sürede çok sayıda farklı çalışma modeli firmalar tarafından denendi ve pek çok çalışan bu esnada sahip olduğu esneklikten vazgeçmek istemedi.

Çalışma alanlarının bu kadar hızlı değişim gösterdiği bir dönemde herkes Z kuşağının hemen tüm bu değişimlere ayak uydurmasını bekledi. Silikon Vadisinde gerçekleşen işten çıkarılmaları eminim duymuşsunuzdur ancak bu haberlerinde çoğu daha fazla tıklanma almak için çok yüzüysel olarak bu konuyu ele aldılar. 2019 yılında Amazon, Microsoft, Google ve Meta firmaları COVID’ten önce ortalama 90.000 kişiyi işe alırken bu rakam COVID’ten sonra 875.000 kişiye ulaştı yani neredeyse normalin 10 katı işe alım yapıldı.

Çünkü insanlar evlere kapanınca mobil cihazlara ve mobil hizmetlere tarihte görülmediği kadar bir talep gösterdi. İşler normale dönüncede bu sektördeki talep, eski haline dönmeye başladı. Şu an yaşanan pek çok işten çıkarmalar ise bu işlerin sadece %10’luk kısmı oldu. Tabi ardından ChatGPT hayatımıza girince de yapay zeka, belirli meslek gruplarının işinden olmasına sebep oldu. Veri tabanlı pek çok iş artık yapay zeka tarafından yapılabilir hale geldi keza buda apayrı bir podcast konusu ve bunuda başka bir yayında detaylıca konuşuruz.

Ancak yine bütün bu hızlı işe alım ve hızlı işten çıkarım olayları Z kuşağının başına geldi. Peki şimdi eminin şunu soracaksınız, Z kuşağının hepsi kanatsız birer melek mi? Bu neslin yanlış yaptığı hiç mi bir şey yok? Gelin birde buna göz atalım.

Yüksek teknik beceri, Düşük sosyal beceri

Yapılan araştırmalara göre Z kuşağı daha önceki tüm nesillere kıyasla, iletişim becerilerinin kat ve kat daha düşük olduğu gözlemlenmiş. Teknik becerileri önceki nesillere göre kıyaslandığında ise bu nesil çok daha iyi sonuçlar elde etmiş.

Pek çok yeni dijital araca ve teknolojilere kolaylıkla adapte olabilen bu nesil, iş yerlerinde en önemli kriterlerden biri olan iletişim becerisi yönünden sınıfta kaldılar. Fakat bence burda yine bu nesli suçlamak doğru olmayacaktır.

Ben 1990 yılında doğmuş biri olarak Y nesliyim ve benim büyüdüğüm dönemde teknolojinin varlığından söz etmek oldukça zordu. Örneğin liseye giderken eğer bir kızdan hoşlanırsanız, gidip koşunmanız ve onunla bir yüzleşme yaşamanız gerekirdi ama şimdi bazı uygulamalar ile böyle bir yüzleşme yaşamanıza gerek kalmadı.

Ben daha ilkokula dahi gitmeden önce evin en küçüğü olduğum için sürekli olarak bakkala ve markete yollanırdım ve esnafla sürekli olarak bir iletişim halindeydim. Şimdi çoğu ebeveyn çocuğuna ufak yaşlarda böyle görevler vermekten kaçınıyor. Keza yine bazı eve teslimat yapan uygulamalar sayesinde bu işte ortadan kalktı.

Tüm bunların en kötü yanı ise; ben daha ilkokul çağındayken ailecek bir yere gittiğimizde ailem beni hemen diğer çocukların yanına bırakırlardı ve o çocuklarla öyle yada böyle kaynaşmanız gerekirdi. Çünkü saatlerce hiç bir şey yapmadan zaman geçmezdi. Ama şu an pek çok çocuk bir araya geldiğinde dahi fiziksel oyunlar oynamaktan çok yan yana olmalarına rağmen telefon ekranlarına bakmayı tercih ediyorlar.

Mobil cihazlarla her işini çözebilen bir nesil ilk defa çalışma ortamına adım atıncada, bu Z kuşağının ne sorunu var? gibi yüzlerce manşeti her yerde görmeye başladık. Bunlardan en çarpıcı olanlardan biride; 1344 adet yönetici ile yapılan bir araştırmada bu yöneticilerin %74’nün Z kuşağı ile çalışmakta zorluk çektikleri ortaya çıkmış.

Peki Çözüm Ne?

Peki bu kadar farklı değişikene maruz kalan bir nesil nasıl olacakta çalışma ortamına ayak uyduracak? Sürekli olarak Z jenerasyonu şöyle sorunlu, böyle haylaz demektense gelin isterseniz çözüm olarak neler yapılabilir bunlara bir göz atalım;

İş Ortamında Mental Sağlığa Önem Vermek: Z kuşağı, çalışanlarının mental sağlığına önem verebilen, empati kurabilen ve sağlıklı bir iş yaşam kültürüne sahip olan firmalarda var olmak istiyorlar. Sadece kendi çıkarlarına ulaşmak amacıyla, çalışanlarını önemseyen firmalardan mümkün mertebe uzak durmaya çalışıyorlar.

Çeşitliliğe Saygı Duymak: Z nesli daha önceki nesillere göre cinsiyet eşitliğine çok daha fazla önem veriyor. Ve çalıştıkları firmaların, çalışma performanslarını, cinsiyet seçimleri, görünüşleri ve giyimlerini göre yargılamamalarını istiyorlar.

Büyümeye Odaklı Şirketler: Z kuşağı çalıştıkları iş yerlerinde kendilerine rehberlik edebilecek, gelişmelerine fayda sağlayacak patronların ve liderlerin var olmasını umut ediyorlar. Çalıştıkları alanda yükselebileceklerini onlara işaret eden firmalar ve liderler ile birlikte çalışma ortamında var olmak istiyorlar.

Kaliteli İletişim: Z kuşağının büyük bir bölümü mobil cihazlarla iletişim kurmayı tercih eder gibi görünsede aslında sadece bir nesil için değil, tüm nesiller yüzyüze yapılan iletişimi çok daha samimi buluyor. Mesaj ve e-posta yollamak yerine yüz yüze konuşmak, uzak mesafedeyken soğuk bir e-posta yerine görüntülü bir arama yapmak aradaki kişisel bağın daha güçlü olmasını sağlıyormuş. Mümkün mertebe bire bir görüşmeleri tercih etmek, kaliteli bir iletişim kurmayı sağlıyor ve çalışanların kendilerine verilen önemin farkına varmalarına da olanak tanıyormuş

Eşit ücret: Z kuşağı, eşit ücret taahhüdü veren firmalarda çalışmayı tercih ediyor. Yeni mezunlar veya birkaç yıl deneyimi olan çalışanlar için piyasadaki minimum değeri ödeyen ve tüm personeline eşit haklar sunan şirketler, sadece Z kuşağının değil, tüm çalışanların birincil olarak tercih ettiği şirket profili haline gelmiş durumda.

Son Söz

Bugünün genç çalışanları, yarının yöneticileri ve liderleri olacaklar. Bu nedenle şirketlerin Z kuşağından şikayet etmek yerine çalışanlarına hitap edecek yeni stratejiler geliştirmesi ve onların sorunlarına ve taleplerine önem vermesi ancak daha kaliteli çalışma ortamlarının ve daha etkili işlerin ortaya çıkmasına olanacak tanıyacaktır.

Bu bölümde Z kuşağının çalışma kültüründe ne gibi sorunlarla karşılaştıklarını ve bu sorunların nasıl aşılabileceğini konuştuk.

Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

Referanslar

Gerhardt, M. (2023, March 10). Leaders think gen Z doesn’t want to work. here’s why they are wrong. LinkedIn. https://www.linkedin.com/pulse/leaders-think-gen-z-doesnt-want-work-heres-why-wrong-gerhardt-ph-d-/

Nguyen, T. (2022, April 11). Gen Z does not dream of Labor. Vox. https://www.vox.com/the-highlight/22977663/gen-z-antiwork-capitalism

Charlton, E. (2023, May 19). This is what’s worrying #genz and #millennials in 2023. World Economic Forum. https://www.weforum.org/agenda/2023/05/gen-z-millennials-work-cost-living/

Bloomgarden, K. (2022, May 19). Gen Z don’t want to work for you. here’s how to fix that. World Economic Forum. https://www.weforum.org/agenda/2022/05/gen-z-don-t-want-to-work-for-you-here-s-how-to-change-their-mind/

---