Bu girişim iklim değişimini durdurabilir mi?

Herkese merhabalar, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. İklim değişiminin önüne geçmek için çabalayan pek çok girişime bugüne kadar şahit olduk fakat Climeworks adlı girişim 1 milyar ton karbon kirliliğini ortadan kaldırma amacı ile bu alanda en iddalı firmalardan biri olma yolunda ilerliyor. Bu yayında Climeworks’ün hikayesinden ve neler başardıklarından sizlere bahsedeceğim. İsterseniz daha fazla beklemeden buyrun hemen konunun detaylarına geçelim.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

Christoph Gebald

Christoph Gebald, Almanyanın Bavaria bölgesinde doğmuş ve ardından 20 yılını İsviçrenin harika doğasında geçirmiş. Bu yıllarda da İsviçredike ki karla ve buzla kaplı dağlarda ve zirvelerde iklim değişiminden ötürü bazı değişimler meydana gelmiş. İlk olarak yamaçlara tutunan buzların daha önce görülmediği bir hızla eridiği fark edilmiş. En iyimser senaryolarda bile Alpler’deki buzların üçte ikisinin erimeside tahmin ediliyormuş.

Christoph Gebald ilk olarak İsviçreye geldiğinde derslerinden arta kalan zamanda dağ bisikleti binmek, tırmanış yapmak ve kayak turuna katılmak gibi aktivitelere zaman ayırıyormuş. Ancak zaman ilerledikçe iklim değişiminden ötürü İsviçrenin doğasıda her yıl daha ağır darbeler almaya devam etmiş. Bunun üzerine de Christoph çoğu insana bilim kurgu senaryolarını aratmayacak bir fikir ile girişim başlatmaya karar vermiş. Bu fikirde devasal elektrikli vakum süpürgeleri ile 2050 yılına kadar her yıl 1 milyar ton karbon kirliliğini ortadan kaldırmak imiş.

Çoğu insana çılgınca gelen bu fikir Cristoph için hayatının en büyük girişimi ve hedefi olmuş. Bu hırs geçtiğimiz sene Cristoph’u TIME100 Next listesine girmesini dahi sağlamış. Geçen sene Climeworks, 650 milyon dolarlık yatırım toplamış. Ancak Climeworks koyduğu hedefe ulaşabilmesi için şu ankinden çok daha büyük miktarlarda karbondioksit toplaması gerecek çünkü geçen yıl aktif olarak çalışan kamplarında yılda 4 bin ton karbondioksit toplamışlar. Şirketin amacı ise bu girşimi büyüterek bu rakamı yıllık 1 milyar tona çıkarabilmek.

Climeworks Nasil Ortaya Çıktı?

İsviçre merkezli Climeworks şirketi, uzay mekikleri ve denizaltılar tarafından ilham alarak, havayı temizlemek için CO2 emici sistemler geliştirmeye odaklanmış. Kurucularından biri olan Gebald, ETH Zurich‘de doktora yaparken bu sistemlerden etkilenmiş ve havayı temizlemek için bu tekniklerin kullanılıp kullanılamayacağını görmek istemişt. 2008’de bu hedefle yola çıkan Gebald ve arkadaşı Wurzbacher, atmosferden karbonu çekmek için bir yol geliştirmeyi amaçlamışlar. Başlangıçta, atmosferden CO2’yi ucuz bir şekilde yakalayıp sera gazlarını azaltmak için endüstriyel amaçlarla satmayı planlamışlar. Ancak zamanla, Climeworks planlarını değiştirerek, atmosferden yakaladıkları karbonu yeraltında kalıcı olarak depolamaya odaklanmış.

İklim Değişimini Durdurabilecekler mi?

Peki, yılda 1 milyar ton karbondioksiti havadan toplayabilirsek bu iklim değişimini birazda olsa kontrol altına almamızı sağlayabilir mi? Bu rakamlar çok fazla gözüksede Dünyanın yılda 10 milyar tona kadar karbonu atmosferden temizlenmesine ihtiycı var ve bu gerçekleşse dahi bu yüzyılın ortasında kürsel ısınmayı ancak 1,5°C ile sınırlandırmamıza olanak sağlıyormuş. Climeworks’ün ilk oluşma sebebi olan dağları ve buzulları koruma amacından bakılacak olursa da iklim değişimi dağcılıkta en tehlikeli seviyelere ulaşmış durumda. Hatta dağların iklim değişiminden nasıl etkilendiği anlatan oldukça detaylı bir rapor dahi yayınlandı ve bununda linki merak ederseniz sizler için bırakırım.

Climeworks şu an itibariyle tüm bu krizin önüne geçebilecek bir altyapıya yada teknolojiye sahip olmasada bu şirketin kurucusu olan Cristoph, bununla alakalı kendisine yöneltilen sorulara şu şekilde cevap vermiş.

Eğer ki bir dağın sadece zirvesine odaklanırsanız çok büyük bir hüsrana uğrarsınız, çünkü dağın zirvesine ulaşana kadar 5 hafta boyunca sizi hüsrana uğratacak pek çok zorlu koşula maruz kalırsınız. Bizim için de önemli olan sadece dağın zirvesine ulaşmak değil, önümüzdeki adımları doğru ve kararlı bir biçimde planlayıp tek tek aşabilmek.
— Christoph Gebald

Önümüzdeki 50 yılda İklim Değişimi

Önümüzdeki 50 sene içerisinde aslında sadece özel şirketler değil pek çok ülke Türkiye’de bu ülkere dahil olmak üzere “net sıfır emisyon” projesi üzerinde uğraşıyorlar. 2070 senesinde tüm Dünyada net carbondioksitin sıfıra düşürülmesi projesi aslında 20 yıl kadar geç kalınmış bir proje diyebiliriz.

Çünkü her geçen yıl iklim değişimiyle meydana gelen hasarı onarmak çok daha zor bir hale geliyor. Aslında climateworks gibi daha pek çok şirket CDR (Carbondioksit Removal) denilen ortak bir hedef için çalışıyorlar. Bu alanda 2024 yılı itibariyle apayrı bir endüstri haline gelmiş durumda.

Küvet Metaforu

Karbon dioksitin yeryüzünden kaldırılması genellikle küvet methodolojisi ile açıklanıyor. Küvetin içerisindeki su karbon dioksiti ve üzerindeki hava ise atmosferi temsil ediyor. Sahip olduğumuz doğa ve okyanuslar karbondioksitin küvetten boşalması ve yerine temiz havanın dolması için sürekli olarak çabalıyorlar. Özellikle sanayi devriminden sonra sahip olduğumuz pek çok endüstri dur durak bilmeden bu küvete karbondioksit doldurmaya devam ediyor. Bundan dolayıda yer yüzü sıcaklığı sürekli olarak artmaya devam ediyor. 2015 senesinde pek çok ülke Pariste bir araya gelerek iklim değişikliğinden kaynaklanan sıcaklık artışının 2 derecenin altında tutulması için ortak bir karar aldılar.

Bunu başarabilmenin de bir kaç yolu var ve bu yollardan bir taneside Climeworks’ün kullandığı “Direct Air Co2 Capture” denilen yani türkçeleştirecek olursak havadan direk olarak CO2’nin yakalanması methodu diyebiliriz.

Fakat bu teknolojilerin geliştirilmesi ve bu alanda faliyet gösteren firmaların artmasıylada ayrı bir tartışma konusu ortaya çıktı. Eğer bu tarz teknolojiler ileride daha da yaygınlaşır ve bizim havayı kirletmemize sebep olan her aktivitenin önüne geçebilirse, bu endüstrülerin aynı şekilde çalışmasına izin verilebilir mi?

Bu sorunun cevabi oldukça tartışılsada Amerika 2050 yılında 500 metrik ton CO2 din atmosferden temizlenmesi hedeflenmiş olsada pek çok gelişmemiş ülkenin bu alanda uzun yıllarca faliyet gösteremeyeceği hesaba katılınca 2050 senesinde Dünyada 3.8 milyarlık Co2’in kaldırılması gerekeceği ön görülüyor.

Bu işe katılan diğer firmalar

Atmosferimizdeki kirli havayı temizlemek için aslında sadece Climeworks firması değil Dünya devi pek çok şirkette bu işe yatırım yapıyor. Microfost, Meta, Apple, Spopify ve Musk Fondation gibi kuruluşlar sıfır emisyon hedefi için yatırımlar yapıyorlar. Tabi birde bu firmaların tüm Dünyada bunca sene yaratmış oldukları çevre kirlikleride tarihten silinmiş değil. Warren Buffett’ın desteklediği Occidental Petroleum firması 100’den fazla karbon yakalama tesisi kuracaklarını açıklasalarda yakalanan karbonun bir kısmını daha fazla petrol çıkarmak için kullanmak istiyorlar buda tabiki bu alanda büyük bir çelişki yaratıyor.

Bu sektöre pek çok özel kuruluş ve devleter yatırım yapıyorlar. Amerikan başkanı Joe Biden bu sektör içinde $3.7 milyar dolarlik bir bütçe ayıracaklarını da duyurdular.

Sonraki Adım Ne?

Peki bundan sonraki adım tam olarak ne? Climework kurmuş oldukları tesisin çok daha büyütülmüş bir versiyonunu İzlandada oluşturuyolar ve bunun ardından da Amerika Birleşik Devletlerinde ki ilk mega fabrikalarını kurmayı hedefliyorlar. Amerikan başkanı Biden ile de fikir birliği yapan Climeworks, Louisiana’da bir test merkezi oluşturmaya karar kılmış ve Amerikada ki hedefleri ise 2030 yılına kadar 1 milyon ton karbon dioksitin toplanmasıymış.

2018’de Birleşmiş Milletler’in iklim raporu, küresel ısınmayı 1.5C ile sınırlamak için önümüzdeki on yıllarda milyarlarca ton karbonu gidermek gerekeceğini açıkladı. Şirket, İzlanda’daki benzersiz jeolojik yapıyı kullanarak bu hedefe ulaşmayı amaçlıyor. Climeworks, Mammoth adını verdiği büyük ölçekli DAC (Direct Air Capture) yani direk hava yakalama tesisini İzlanda’nın en büyük jeotermal enerji santrali olan Hellisheioi‘ye kurmayı planlıyor.

Climeworks’in geleceği, özellikle ABD’de büyük müşterilerin bulunduğu ve hükümet teşviklerinin var olduğu yerlerde devam edecek gibi gözüküyor. Şirket, bu sayede de farklı coğrafi koşullarda makinelerini test etmeyi ve endüstrinin büyümesi için gereksinimleri anlamayı amaçlıyormuş.

Bu endüstrisinin geleceğini ise talebin artışı belirleyecek. Araştırmacılar, CO2’nin bir tonunun yakalanması için maliyetin 100 dolar civarına düştüğünde ise bu sektörün ancak bu şekilde istikrarlı hale gelebileceğini söylüyorlar. Fakat şu ana kadar maliyetler bu seviyenin çok daha üzerinde. Bu endüstrinin de gelcekte çok fazla büyüme yakalayıp her yere yayılıp yayılamacağını ise bize zaman gösterecek.

Son Söz

Bu bölümde atmosferdeki CO2 temizlemek için çabalayan Climeworks girişimini inceledik. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

Referanslar

Kahn, B. (2023, October 19). Climeworks battles big oil for $1 trillion carbon capture market. Bloomberg.com. https://www.bloomberg.com/news/features/2023-10-19/climeworks-battles-big-oil-for-1-trillion-carbon-capture-market?utm_campaign=news&amp%3Butm_medium=bd&amp%3Butm_source=applenews

Ccp5 mountains. (n.d.). https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_CCP5.pdf

---