Oyuncak Devi ToysRus neden yok oldu?

Herkese merhabalar, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. 90’lı yıllarda tüm çocukların ve şahsen benimde en çok sevdiği markalardan biri olan ToysRus piyasaya çıktığında inanılmaz satış rakamlarına ulaşmasına rağmen, nasıl oldu da iflas edip lider olduğu bu sektörden çekilmek zorunda kaldı? İsterseniz daha fazla beklemeden buyrun hemen konunun detaylarına geçelim.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

ToysRus Nasıl Kuruldu?

Ben 1990’da doğmuş biri olarak çocukken ne zaman bir ToysRus görsem ailemi zorla oraya sürüklerdim. ToysRus 1996 yılında Türkiye de ilk bayisini açmış ve 2010 yılında ise Türkiye piyasasından tamamen çekilmişler. Aslında ToysRus’ın geçmişi bundan çok daha eskiye dayanıyor. Charles P. Lazarus ilk olarak 1948’te Children’s Bargaintown adıyla bebek eşyaları satan bir mağaza açmış ve 1966 yılında ise bu mağazayı devretmiş.

Sonrasında 1957 senesinde oyuncaklara odaklı bir mağaza açmaya karar vermiş ve Toys are Us cümlesini daha kısa hale getirip Toys R uS ismi ile oyuncak ve bebek eşyası satan dükkanını Rockville, Maryland’de açmış. 1978 yılında ToysRuS Amerikada 72 adet daha dükkan açmış ve oyuncak sektörünün %5’lik dilimine sahip olmayı başarmış.

ToysRUs Türkiyeye Nasıl Geldi?

70’li, 80’li ve 90’lı yıllarda inanılmaz bir büyüme yakalayan bu şirket, 90’lı yılların sonunda Amerikada 739 dan fazla ve Amerika dışındaki ülkelerde ise 750 den fazla mağaza açmayı başarmış. ToysRUs’ın türkiyeye gelme hikayesi ise 1985’te İngilterede açtıkları mağaza ile olmuş.

Bu mağazayı açtıktan sonra Toys R Us Avrupanın her bir köşesinde mağazalar açmaya başlamış. Türkiyede ise ilk ToysRUs mağazası 1996 yılında açılmış ve bu mağaza tüm Avrupada en çok başarı sağlayan ikinci mağaza olmuş. Avrupada ilk açılan İngiltere mağazası ise birinci olmayı başarmış.

ToysRUs’ın Yükselişi ve Düşüşü

Toys R Us’ın kurucusu Charles Lazarus’un bu başarıyı yakalamasınında ki en büyük etkenleri şu şekilde listelemiş; tüm Dünyada savaşların bittiği ve askerlerin evlerine dönüp aile kurmaya başladıkları dönemdeki nüfusun hızlı şekilde yükselişi, bebek sayısındaki inanılmaz artış ve savaş sonrası ekonomide ki hızlı büyüme. 1957 yılında kapılarını açan ToysRuS 1990’lı yılların ortalarına gelindiğinde oyuncak sektörünün liderlerinden biri olmayı başarmış. Sadece Amerika’da değil tüm Dünyada ismini duyurmayı başaran Toys R Us’ın hisseleri de uçuşa geçmiş. Tüm çocukların hayallerini süsleyen ToysRuS 2000’li yıllarda ilk darbesini almaya başlamış.

Amerikada büyük süpermarketlerin yaygınlaşması ile Walmart, Kmart gibi dev markalar oyuncak satmaya başlamışlar. ToysRuS sektörün lideri konumunda olduğundan dolayı marketteki oyuncakların fiyatlarını o güne kadar özgürce kendisi belirleyebiliyor iken Walmart çok daha ucuza benzer oyuncakları satmaya başlayınca işin rengi değişmeye başlamış.

Bunun üzerine ToysRuS oyuncak üreticilerinin sadece kendilerine oyuncak üretmeleri için şartlar koşmaya başlamış böylelikle Walmart gibi mağazaların bu oyuncaklara olan ulaşımını kesmeye çalışmışlar. Fakat bu mağazalar ToysRUs’ı haksız rekabetten dolayı dava etmiş ve Amerikada yer alana Federal Trade Commission organizasyonu bu davayı almış ve Toys R Us’ı haksız rekabetten dolayı suçlu bulup, 1998 yılında 1.3 Milyon dolarlık ceza kesmiş.

Online Satışın Patlaması

ToysRUs aldığı cezanın şokunu atlatamadan ikinci bir darbeyi ise online satış patlmasından dolayı yaşamış. 2000’li yıllarda Amazon ve diğer online satış mağazaları çok büyük bir ivmelenme yakaladılar ve insanlar artık sadece fiziksel mağazalardan değil online mağazalardanda alışveriş yapmaya başladılar.

ToysRUs bunun üzerine kendi websitelerinden satış yapmak yerine Amazon ile büyük bir antlaşma imzalamaya karar vermiş. 2000 senesinde Amazon ile 10 yıllık antlaşma imzayan ToysRUs Amazona yıllık $50 milyon dolar ve satışlardanda belirli bir yüzde ödemeyi kabul etmiş. Pek çok insan ToysRUs’ın kapanmasının sebebinin Amazon ile yaptıkları antlaşma olduğunu söylüyor.

Çünkü Amazon bu antlaşmaya benzer daha pek çok antlaşmayı diğer oyuncak üreticileri ile de yapmış. Durum böyle olunca amazonda sadece ToysRuS’ın sattığı oyuncaklar değil benzer başka bir oyuncak başka bir firma tarafından neredeyse yarı fiyatınada satılmaya başlamış.

Tam bu esnada da Walmart, Kmart, Target, Costco gibi uygun fiyatlı perakende satış yapan mağazalar kendi websitelerinden online satış işine adım atmışlar ve giderek daha da güçlü hale gelmeyi başarmışlar.

ToysRus Kapılarını Kapatıyor

2000 lerin ortasına gelindiğinde ise fiziksel mağazalardan büyük satış yapmamasına rağmen tüm Dünyada çok fazla mağazası olan ToysRuS’ın inanılmaz bir borcu birikmeye başlamış. Elde ettikleri gelirin büyük kısmı bu borcu ödemeye harcanmaya başlanıncada mağazalardaki alışveriş deneyimi daha kötü hale gelmeye başlamış. Personel yetersizliği dükkanlarının bakımlarının zamanında yapılamaması ToysRUs’ı daha da dibe sürüklemiş.

2017 senesine kadar bu şekilde idare eden ToysRuS $5 milyar dolarlık borca ulaşmış ve bu borcu ödeyemeceklerinden dolayıda iflas başvurusunda bulunmuşlar. 2021 senesinde ise Amerikadaki tüm mağazalarını kapatmışlar. Avrupada ise Smyths Toys adlı bir kuruluş ToysRuS işletmlerini satın alıp bu markayı yeniden inşa etmiş. Şu an için tabiki bu firmada ToysRUs adını kullanmasada oyuncak sektöründe kendi işletme modelleri ile Avrupada bu işi devam ettiriyorlarmış.

Asyada ise Hong Kong tabanlı Fung Retailing adlı organizasyon ToysRus mağzalarını devr almış ve 2024 yılı itibariyle de oyuncak sektöründe halen faliyet gösteriyorlar. Avustralyada ise Hobby Warehouse adındaki bir firma ToysRUs mağazalarını devr almış ve satışların büyük çoğunu websiteleri üzerinden yapmaya karar vermişler.

ToysRuS neden başarısız oldu?

1990’ların sonlarına doğru, Walmart, Kmart, Target ve Costco gibi büyük mağazalar ve diğer oyuncakçılar da dahil olmak üzere marketteki rekabetten dolayı düşük fiyata ürün satma yarışına girdiler. Ancak ToysRus ürettiği oyuncakların fiyatlarında herhangi bir değişim yapmadı, her ne kadar oyuncak sektöründe lider markalardan biri olmayı başarsada fiyat avantajından dolayı pek çok insan büyük mağazalardan uygun fiyata oyuncak almayı tercih etti.

Toys R Us teknoloji devriminin yaşandığı 2000’li yıllarda ne yazık ki bu devrimi çok iyi anlayamadı ve attığı yanlış adımlardan dolayı son kurtulma şansınıda yakmış oldu. Bu pazardaki yerini hızla kaybeden Toys R Us, çok fazla fiziksel dükkana sahipti ve online satış yapan Amazon gibi firmalar bir depo ve az çalışan ile bu işi çözerken Toys R Us bunun tam tersi bir yol izledi.

1998 yılında online satış işini deneyen Toys R Us yılbaşı döneminde oyuncaklarının büyük bir kısmını zamanında teslim edemeyince bu işi Amazona bırakmaya karar kıldı. Ama Amazonun da Toys R Us’ı resmen sırtından bıçaklaması işleri tam bir çıkmaza sürükledi. 2006 yılında Amazonu bu yüzden dava eden Toys R us 2009 yılında bu davadan 51 milyon dolar kazansada 5 milyar dolarlık borçlarının yanında bu hiç bir şey olarak kaldı.

2017 senesinde ise Amazon, Walmart ve Target gibi firmalar oyuncakları tatil döneminde o kadar büyük indirimlerle satmaya başladılar ki Toys R Us bu oyunun tamamen dışında kaldı. Ayrıca tüm bu firmaların aynı gün içinde teslimat yapması, sorgusuz sualsiz geri iade almaları ve online alışverişi domine etmeleri Toys R Us’ın sonunu getirdi.

Birde 2010’lı yıllardan sonra çocuklar fiziksel oyuncaklardan çok dijital oyunlara yöneldiler. Artık bir çocuk puzzle almak yerine puzzle uygulamasını tabletine indirmeyi tercih ediyor. Bu yüzden fiziksel oyuncaklara olan talebinde azalması Toys R Us için ayrı bir vurgun oldu.

ToysRus geri dönecek mi?

2021 yılında bütün mağazalarını kapatan Toys R Us için aslında her şey bitmiş sayılmaz. Avustralyada online satışa devam eden firma bu sene Avustralyada mağaza açacaklarını duyurdular.

Toys R Us iflas başvurusunda bulunduktan sonra Tru Kids adı altında yeni bir iş modeli ve firma ile bu işe yeniden adım attılar. 2019 yılında Target ile iş birliği yapıp Toys R Us websitesini kurdular fakat 2020 yılında COVID’in tüm Dünyayı vurmasından dolayı bu antlaşmada başarısız olmuş. Tru Kid bunun ardından Amazon ile antlaşmış. Şu an Toys R Us adıyla olmasada Amazon üzerinden oyuncak satışına devam ediyorlar.

2021 senesinde de WHP Global adı verilen bir firma bu markayı satın almış ve Amerikada yer alan Macy’s mağazalarında hem fiziksel satış hemde Macy’s in websitesinde online satışa başlamışlar.

Avrupada ise İngiltere merkezli bir e-ticaret sitesiyle 14.000 den fazla ürünü bu websitesinde satmaya başlamışlar ve 1 gün içerisinde teslimat seçeneği ile teslimata başlamışlar. 2000’li yılların ortasında Birleşik krallıkta 105 adet fiziksel mağazası var olan Toys R Us artık bu mağazaların hepsini kapatmış durumda ve artık sadece online olarak satış ile Avrupa pazarında yer alacaklarınıda açıkladılar.

Son Söz

Konuyu toparlayacak olursak, oyuncak sektörünün uzunca yıllar lideri konumunda olan Toys R Us gelişmelere ayak uyduramadığı ve pek çok yanlış adımı attığı için iflas bayrağını çekti. 2024 yılı itibariyle yeniden hayata dönmeye çalışan Toys R Us, yeni adıyla Tru Kids bu sefer doğru adımlar atıp bu sektörde kaybettiği yeri tekrar kazanabilecek mi? Bunu da ilerleyen zamanda hep beraber göreceğiz.

Bu bölümde Toys R Us’ın inişlerle ve çıkışlarla dolu hikayesini inceledik. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

Referanslar

Failory. (2023, December 26). Rip toys R us: What happened & 3 reasons for failure. RSS. https://bit.ly/3SZPBpR

---