Herkese merhabalar, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. Bugün bilgisayar oyunlarının psikolojik ve fiziksel olarak bizlerde yarattığı etkilerden konuşacağız. Bilgisayar oyunları veya mobil oyunlar bizlerde olumsuz değişimlere mi sebep oluyor? yoksa belirli sürelerde bunlara vakit ayrılırsa bu aktiviteler tamamen zararsız olur mu? İsterseniz buyrun daha fazla beklemeden konunun detaylarına geçelim.
Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.
2021 yılında yapılan bir araştırmaya göre tüm Dünyada 14 ila 64 yaş aralığında olan insanların %83.6’sı oyun oynuyormuş. Mobil oyunlar, konsol oyunları, sanal gerçeklik oyunları derken ortaya oyun oynamak için çok fazla platform ve oyun çıktı. Genellikle oyun oynamak eğlence amacıyla yapılan bir aktivite olsada belirli sürelerin üzerinde bunu tekrarladığınızda bazı negatif etkilerde boy gösteremeye başlıyor.
Oyun oynamanın hiç mi faydası yok?
Takım Çalışması
Oyun oynamanın direk olarak zararlarından bahsetmeden önce faydalarında bahsetmemiz gerekiyor. Aslında oyun oynarken bunu eğlenme amacıyla yapıyoruz tıpkı bir komedi programı izlediğimizdeki gibi burda ki amaç güzel vakit geçirebilmek ve eğlenebilmek. İletişim kurmakta sorun yaşayan çocuk ve gençler bazı takım çalışması gerektiren oyunlar sayesinde etkileşime geçme ve bağ kurma yeteneklerini arttırabiliyorlarmış.
Eğitici İçerikler
Her oyun sadece eğlence amacıyla dizayn edilmiyor. Özellikle çocuklar için dizayn edilen bazı oyunlar, onların temel motor becerilerini geliştirmelerini ve bilgileri daha kolay öğrenebilmelerini sağlıyor. Dil öğrenmek için tasarlanan uygulamalar, çocukların yeni dillere olan yatkınlığını arttırıyor. Geometri ve matematik problemlerini çözmeye dayalı oyunlarda çocukların bu alanlardaki ilgisini yükseltiyor.
Görüldüğü üzere, her oyun insanların sadece zamanına el koymak için tasarlanmıyor ve oynanan oyun türüne göre bundan fayda sağlanabiliyor. Peki oynadığınız içerik türü, eğitici bir tür değilse veya eğitici bir içerik türü olsa dahi çok uzun sürelerde bu oyunları oynarsanız hala bundan fayda sağlayabilir misiniz? Gelin birde buna göz atalım.
Çok Fazla Oyun Oynamanın Fiziksel Zararı Var mı?
Oyun oynamada ortaya çıkan en önemli sorun, genellikle oyun oynadığınız süreye göre değişkenlik gösteriyor. Özellikle çocuklar çok uzun süreleri oyun oynamak için ayırıyorlar ve yapılan araştırmalara göre okul çağında olan çocuklar için hafta içi günlük 60 dakika, hafta sonu ise günlük 2 saatin üzerinde olmaması gerekiyor. 6 yaşının altında olan çocuklar içinse bu süre günlük 30 dakikayı geçmemeli. Yetişkinler ise günlük ekran süresi 2 saatin üzerinde olmamalıymış. Peki bu sürelerin üzerinde oyun oynarsanız nelerle karşılaşabilirsiniz? birde bunu inceleyelim;
Çok uzun süreler oyun oynayan kişilerde sadece psikolojik olarak değil fiziksel olarakta bir takım sorunlar ortaya çıkabiliyor. Bunların başında “Carpal Tunnel Syndrome” olarak bilinen yaralanma türü geliyor ve genellikle ofis çalışanlarında sıklıkla rastlanılan bir hastalık türü. Bu hastalık bileğinizde ağrı ve uyuşmaya sebep olan bir sinirin iltihaplanması sonucunda ortaya çıkıyor.
El ve kolda meydana gelen sorunlar
Birde profesyonel oyuncuların arasında yaygın olan “Playstation Başparmağı” hastalığı var. Aslında bunun tıbbi terimi de “Quervain’s tenosynovitis” olarak geçiyor fakat büyük ihtimal telaffuzu çok zor olduğu için Playstation Başparmağı olarak halk diline geçmiş. Bu hastalıkta baş parmağınıza giden sinirlerin çok fazla yıpranıp iltihaplanması ve baş parmağınızı oynatamaz hale gelmesi şeklinde ortaya çıkıyor ve bundan dolayı başparmağınız bükülü halde kalabiliyor.
Obezite
Bunlara ek olarak oyun oynamak ergenlerde obeziteye yol açabiliyor. Bir gencin her gün saatlerce ekran başında oturmasından, egzersiz yapmamasından ve dışarıda aktiviteler yapmaya zaman ayırmamasından dolayı obezite kaçınılmaz bir hale geliyor. Ayrıca yapılan bir araştırmada ekran önünde yenilen yiyeceklerin miktarının normale göre daha fazla olduğu keşfedilmiş. Örneğin yemek masasında otururken normalde size yetecek porsiyondan daha fazla miktarda yemek önünüze geldiğinde o yemeğin size fazla geldiğini anlayıp kendinizi durdurabiliyorsunuz.
Fakat ekran başında aynı miktarda yemek önünüze gelirse, beyniniz tüm dikkatini ekrana verdiği için açlık/tokluk dengesine yeterli dikkati ayıramıyor ve böylece normalin çok üstünde yiyecek tüketmiş halde kendinizi bulabiliyorsunuz. Bu sadece oyun oynarken değil televizyon izlerkende meydana geliyor. Bundan dolayı ekran başında yemek yemek çok mantıklı bir davranış olarak gözükmüyor.
Görme Sorunları
Çok uzun süreler ekran başında olanlar arasında başka bir yaygın sorun ise görme problemleri; gözlerin mavi ışınlara çok uzun sürelerde maruz kalması, göz yorgunluklarına ve bundan dolayıda baş ağrısı ve zayıf konsantrasyona yol açabiliyor. Ayrıca epilepsi hastalarının oyunlardan kaynaklı felç geçirme oranı da %3 ila %5 arasında değişiyormuş.
Psikolojik Sorunlar
Oyun oynamayı belirli limitlerin üzerinde yapanlar sadece bahsettiğim fiziksel sorunlarla yüzleşmekle kalmayıp, psikolojik açıdanda zararlar görmeye başlıyorlar. Amerikan Psikoloji Derneğinin yapmış olduğu araştırmaya göre uzun süre video oyunlarına zaman ayıran kişiler diğer faliyetlere karşı ilgilerini kaybediyor, ilişki kurmakta zorlanıyor, eğitim ve kariyerlerindeki fırsatları kaçırmaya yatkın oluyorlarmış. Ayrıca kaygı, suçluluk ve olumsuz ruh hallerinden kaçınmak için oyun oynamayı tercih ediyorlarmış.
Amerikada bundan dolayı sorun yaşayan çok fazla insan olduğundan dolayı Anonim Bilgisayar Oyun Bağımlıları adında bir destek grubu dahi kurulmuş. Oyun bağımlıları ayrıca uyku problemleri, depresyon, endişe ve saldırganlık sorunlarınada maruz kalıyorlarmış. Şiddet içerikli bilgisayar oyunları oynayanlarında şiddete karşı duyarsızlaştığı ve bunu normal olarak gördükleri tespit edilmiş. Ayrıca şiddet olan eğilimlerinin de arttığı gözlemlenmiş.
Peki Çözüm ne?
Bu kadar kötü yan etkiden bahsettikten sonra, çözümün bilgisayar oyunlarını tamamen hayatımızdan çıkarmak olduğunu düşünebilirsiniz. Fakat teknoloji ile hayatımıza giren pek çok yenilikte aslında bu tarz olumsuz yan etkilere maruz kalabiliyoruz bu tür durumlardan zarar görmemek için bunları limitleyebilme gücüne sahip olmak gerekiyor.
Ekran Süresi
Ekran tabanlı aktivitelere günlük olarak en fazla ayrılması gereken sürenin 2 saat olduğu keşfedilmiş. Bu 2 saat sadece bilgisayar oyunlarını değil aslında mobil oyunları, izlediğimiz dizileri, fimleri telefonumuzda harcadığımız tüm süreyi kapsıyor. Ama 2024 yılı itibariyle insanların ekranlarda bir gün içerisinde harcadığı ortalama sürenin 6 saat 58 dakika olduğu tespit edilmiş. Bu süre 2014 yılına oranla yüzde 50 oranında artmış.
Playstation’ın izlenmesi gereken sağlık uyarılarında oyun oynayan her kişinin 1 saatin ardından en az 15 dakika ara vermesi ve belirli oyunların yaş grupları takip edilerek oynanması gerektiğinden bahsediyor. Tüm oyun konsolları bu uyarıları içeren bir yönerge ile geliyor ve oynadığımız her oyun belirli sağlık uyarılarından bahsediyor ve bunları kabul ettikten sonra oyun oynamanıza izin veriyor.
Ekranlarda harcadığınız zamanlardan dolayı hem fiziksel hemde zihinsel olarak kötü etkilenmek istemiyorsanız bu aktivitelere harcadığınız süreleri kontrol altında tutmanız ve bir ölçüye sahip olmanız gerekiyor.
Eğer ki sağlıklı bir uyku, bol egzersiz ve iyi beslenmeyi içeren sağlıklı bir yaşam tarzından kopmadan ve oyun oynamak için ayırdığınız süreleri belirli limitlerin altında tuttuğunuz sürece bu işten zarar görmeyi engelleyebilir ve bunu bir eğlence aktivitesi olarak adlandırabilirsiniz.
Ben oyun oynamayı neden bıraktım?
Şahsen ben eski bir oyun tutkunu olarak bunu yaklaşık bir 6 ay boyunca denedim ve birer saatlik alarmlar kurarak oyun oynasamda oyunların bağımlılık seviyesi ile başa çıkamadığımı fark ettim. Bunun üzerine de sahip olduğum tüm oyun konsollarını sattım. Yaklaşık 2 yıldırda hiç bir oyun oynamadım ve şahsi çıkarımım; hayatımda aldığım en güzel kararlardan biri olduğundan yana. Bu sayede bu podcaste, daha fazla araştırma yapmaya ve kitap okumaya zaman bulabildim.
Her akşam işten gelip, günün yorgunluğunu atmak için oyun konsolunu açıp 1 saat oyun oynadıktan sonra uykuya geçiyordum ve her seferinde içimde boşa harcanan zamanın pişmanlığı oluyordu. Uykuya dalmadan önce mavi ışınlara maruz kaldığımızda uyku kalitemiz inanılmaz ölçüde düşüyor ve tam bununla alakalı “Why We Sleep” kitabını okuduktan sonra kendime boş yere ne kadar çok zarar verdiğimi anladım.
Eğer belirli oyun türünü oynamaktan hoşlanıyorsanız, karşınıza sürekli olarak o alanda yeni çıkan oyunlar geliyor ve özelikle indirimler olduğunda bunları kaçırmak istemiyorsunuz. Ve her yıl bu oyunların yenileri piyasaya çıkıyor ve her bir oyunu bitirmek için günlerinizi, hatta aylarınızı harcamanız gerekiyor. Ve tüm bu sürecin sonunda elinize hiç bir şey geçmiyor. Biraz kendinizi eğlendirmiş oluyorsunuz ve anlamsız bir biçimde aynı etkinliği tekrar etmeye devam ediyorsunuz.
Sonu olmayan ve bana bir kazanım getirmeyen bu alışkanlığı kırdığım için şahsen oldukça mutluyum. Tabiki herkese aynı yolu izleyin demiyorum sonuçta hepimizin rahatlamak için ve kendimizi eğlendirmek için harcadığı süreler var. Kimi birey için bu bir film izlemek, kimisi için müzikle uğraşmak, kimisi için yürüyüş yapmak, kimileri içinde oyun oynamak olabiliyor. Benim için bu bir bağımlılık haline geldiği için ben şahsen bundan tamamen vazgeçmeyi seçtim.
Son Söz
Bugünkü konuyu toparlayacak olursak, oyun oynamak için ayrılan süre kontrol altında tutulur, oynanan oyun türüne dikkat edilirse, bu keyif duyulan bir aktivite olabilir ancak bu bir bağımlılık haline dönüşür ise bundan dolayı farkına dahi varmadan büyük zararlar görebilirsiniz.
Bu bölümde oyun oynamanın bizlerde ne tür etkiler yarattığını konuştuk. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.
Referanslar
Grinspoon, P. (2020, December 22). The health effects of too much gaming. Harvard Health. Retrieved April 11, 2023, from https://www.health.harvard.edu/blog/the-health-effects-of-too-much-gaming-2020122221645
Mostafavi, B. (2020, January 20). Healthier video game habits: 5 tips for parents of teens. Retrieved April 11, 2023, from https://www.michiganmedicine.org/health-lab/healthier-video-game-habits-5-tips-parents-teens
De Quervain’s tenosynovitis symptoms and treatment – orthoinfo – AAOS. OrthoInfo. (n.d.). Retrieved April 11, 2023, from https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases–conditions/de-quervains-tendinosis
hU.S. Department of Health and Human Services. (n.d.). Carpal tunnel syndrome. National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Retrieved April 11, 2023, from https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/carpal-tunnel-syndrome
Chaput, J.-P. (2011, June). Video game playing increases food intake in adolescents. Academic.oup.com. Retrieved April 11, 2023, from https://academic.oup.com/ajcn/article/93/6/1196/4597697
Faust, K. A., & Prochaska, J. J. (n.d.). Sciencedirect. Retrieved April 12, 2023, from https://www.sciencedirect.com/sdfe/pdf/download/eid/1-s2.0-S030646031730254X/first-page-pdf
Tüm Bölümlere Anında Ulaşın
Yayınlara İstediğiniz Platformdan Erişebilirsiniz :
Turkish Coffee 