Yapay Zekayı kimler inşa ediyor?

Herkese merhabalar, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. Son yıllarda herkesin en çok konuştuğu konulardan bir tanesi yapay zeka oldu. Artık neredeyse her yerde karşımıza çıkan yapay zekayı kimlerin inşa ettiğini ve bu işe nasıl başladıklarını sizde benim gibi merak eden biriyseniz; daha fazla beklemeden buyrun hemen konunun detaylarına geçelim.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

Pek çoğumuz yapay zeka denildiğinde ilk olarak ChatGPT’yi düşünüyoruz. Bu alanda en büyük ivmelenmeyi yakalayan firma OpenAI’nın piyasaya sürdüğü chatGPT oldu fakat dünya devi firmalarda bu marketi sahipsiz bırakmamak ve bu oyunda geride kalmamak için büyük adımlar attılar. Bu listede sadece Silikon Vadisinin köklü firmaları değil ufak girişimler ile bu piyasaya damgasını vuran işletmelerden de bahsedeceğim.

Time dergisi, AI100 ana başlığı ile yayınladıkları son sayıda bu konuya oldukça büyük bir yer verdi. Ben tabiki bu yapay zekayla alakalı kurulmuş olan 100 adet girişimin her birinden bu yayında bahsetmeyeceğim. Bunun yerine en çok ilgi çeken ve merak uyandıran girişimleri sizlerle paylaşacağım. Eğer bu listedeki 100 adet işletmenin hepsine göz atmak isterseniz ben yine bu araştırmanın linkini sizler için bıraktım. Gelin artık listemize artık göz atmaya başlayalım.

Google DeepMind, Demis Hassabis

Son zamanlarda benim en fazla ilgimi çeken yapay zeka platformu Google’un yakın zaman önce tanıttığı Google DeepMind oldu. Google bu yapay zekayı Gemini olarak adlandırdı ve yayınladıkları videoda yapay zekanın gördüğü her şeyi anında tanımlaması ve konuyla alakalı müzikler, oyunlar ve bir takım sesleri hiç beklemeden yaratması; daha önce başka hiç bir yapay zeka platformunda benim denk gelmediğim bir türdü.

Google Deepmind’ın başındaki isim ise Demis Hassabis, kendisi Gemini’ın chatGPT ‘nin çok daha ilerisinde işler başarabileceğini savunuyor. Gemini, multi-model denilen bir özelliğe sahip bu özelliği türkçeleştirecek olursak; girdi ve çıktı özelliğine sahip olunması denebilir ve bu model sadece yazı girdilerini değil resim, ses ve video girdilerinide okuyup buna uygun sonuçlar yani çıktılar verebiliyor.

Şu an için pek çok yapay zeka platformuna bir soru sormanız, bir yazı girdisi vermeniz yada görsel bir içeriği sizin sunmanız gerekiyor. Fakat Gemini ekranda gördüğü her şeye bir soru gelmesine yani bir girdi sunulmasına ihtiyaç duyulmadan gördüğü her şeyi anında anlamlandırabiliyor.

Şu an için Gemini halka sunulmuş değil ama Google firması dünyadaki en zengin veri tabanına sahip olan firmalardan bir tanesi ve onların hazırlayacağı yapay zekanın diğer firmaları geride bırakacak özelliklere sahip olması; benim şahsen umut ettiğim bir şey.

Ama öte yandan Google dünyadaki en maymun iştahlı firmalardanda biri olma etiketinide taşıyor. Google’un yarattığı sosyal medya platformu Google+, online oyun platformu Google Stadia, Google Glass, Google’un mesajlaşma platformu Google Hangouts, hepsi tarih olmuş durumda. Hatta Google’un öldürdüğü bu girişimleri listeyen bir websitesi dahi var. Bu listeye göz atınca Gemini’ında bu mezarlığa gelecekte katılıp katılmayacağını düşünmeden edemedim.

xAI, Elon Musk

Listemizde devam edecek olursak; artık neredeyse her konuda karşımıza çıkan isim haline gelen Elon Musk, bu konuda da boy göstermeyi başardı. 2010’ların başında yapay zekanın insanlığa ne gibi katkıları olacağı ile alakalı açıklamalar yapan Musk, Google’un yapay zeka girişimi DeepMind’a ilk yatırım yapan isimlerden biri oldu, çoğu kişinin haberi olmasada Sam Altam ile kurucu ortak olup 2015 yılında OpenAI’ın hayata geçmesinde yer aldı.

Fakat bunun ardından OpenAI’a sadece kârı artırmayı amaçlayan cehennemden gelen bir şeytan” gibi ağır sözler ederek yönetim kurulundan ayrıldı. Bundan sonra TruthGPT adında kendi yapay zeka platformunu kuracağını söyledi ama bu platform hayata geçirilmedi. Şu an itibariyle xAI platformu Elon Musk’un en son karar kıldığı ve üzerinde çalıştığı yapay zeka platformu olarak piyasa çıktı. Bu yapay zekaya ise Grok adı verilmiş. Ben bu websitesini ziyaret ettim ama şu an aktif bir platform değil eğer Musk son olarak bundan da vazgeçmez ise yakın zamanda bu yapay zekayada sahip olacağız gibi duruyor.

Anthropic, Dario ve Daniela Amodei

Dünyanın önde gelen yapay zeka labaratuarlarından biri olan Anthropic, iki kardeş Dario ve Daniela Amodei tarafından hayata geçirildi. Sürekli olarak Dünya devi firmaların yapay zeka işlerine el attığına şahit olsakta iki kardeşin hayata geçirdiği böyle bir girişimde bu sektörde var olmayı başardı. Ve Amazondan tam 4 milyar dolarlık yatırım aldı.

Dario ve Daniela bu işe ilk başladıklarında yapay zekanın insani değerlere uyumlu olmasını amaçlayan kurallara öncelikli olarak odaklanmışlar. Diğer yapay zeka platformlarından farklı olarak Anthropic yapay zekanın zararsız ve çok daha arkadaş canlısı olmasını sağlayan bir deneyimi kullanıcılarına sunuyor. 2021 yılında hayata geçirilen Anthropic Claude 2 adını verdikleri bu yapay zekayı ücretsiz olarak herkese sunuyor. Etik kurallara çok daha fazla önem veren bu yapay zeka bu platformu benim oldukça ilgimi çekti.

Signal, Meredith Whittaker

Listemizin devamında Signal uygulaması geliyor. Signal aslında bir yapay zeka platformu değil, bir mesajlaşma platformu. Fakat kendileri kişisel veri güvenliği konusuna oldukça fazla derecede önem veriyorlar.

Yapay zekanın etik kuralları takip edip etmeyeceği endişesi farklı Signal firmasının da gündeminde yer alıyor. Signal uygulamasının başındaki isim olan Meredith Whittaker, yapay zeka ve daha pek çok teknoloji firmasının, kendi kurdukları sistemleri eğitmek için büyük miktarda veriyi çoğunlukla izinsiz olarak topladıklanırı söylüyor.

Profil resimlerimiz, bir işletmeye yazdığımız yorumumuz, gönderdiğimiz tweet’ler ve bunun gibi internette bıraktığımız pek çok ayak izimiz bu firmalar tarafından izinsiz şekilde toplanıyor. Daha doğrusu; bu uygulamalara kayıt olurken, kabul etmek zorunda olduğumuz ve okumadan geçtiğimiz pek çok sözleşmede verilerimizin toplanılmasına izin vermiş oluyoruz.

2022 yılında 500 milyon Whatsapp kullanıcısının verisi internete sızıp başka firmalara satılmıştı bunun üzerine de Signal uygulaması biranda popüler hale geldi. Signal uygulamasının başkanı Meredith Whittaker, signalin her zaman ücretsiz, reklamsız ve güvenli bir ortam olacağını söylüyor. Ayrıca yapay zeka firmalarının, insanların verilerini elde edebilmek için yarıştığı bu çağda kendileri gibi daha pek çok firmanın var olması gerektiğinide Times dergisine verdiği demeçte dile getirmiş.

Hugging Face, Clément Delangue

Paris merkezli bir girişim olan Hugging Face, Clément Delangue tarafından hayata geçirilmiş. Bu işletme, makine öğrenmesini, açık kaynaklı şekilde herkese sunan bir girişim. Pek çoğumuzu büyüleyen yapay zekanın marifetlerinin nasıl tasarlandığını merak ediyor ve bu alanda yazılımsal bilginizi genişletmek istiyorsanız Hugging Face tam size göre bir platform.

Pek çok model, veri tabanı ve dokümantasyona ücretsiz olarak bu platform üzerinden ulaşabilirsiniz. Şirketin kurucusu yapay zekanın arkaplanının da herkesin öğrenimine açık olmasının çok önemli olduğunu savunuyor. Ve Hugging Face bu platform ile bu konuya merak duyan her kişinin bu işi öğrenmeye başlayabileceğini ve kendi portfolyolarını rahatlıkla oluşturabileceklerini söylüyorlar. Ben bu websitesini bu yayını hazırlamadan önce bir ziyaret ettim zamanında bende programlama işine heves etmiş biri olarak, eğer ki daha önce bu alanda bir tecrübeniz yok ise direk olarak bu websitesinden yararlanabilmeniz oldukça zor gibi duruyor.

Fakat yazılımcılar ve bilgisayar biliminde faliyet gösteren profesyoneller, böyle websitelerinden büyük faydalar sağlayacaktır. Eğer ki bu alanda çalışmak istiyor ve kariyerinizi bu alana yöneltmek istiyorsanızda; benim şahsen en faydalı bulduğum ücretsiz kurs Harvard Üniversitesinin sunduğu CS50: Introduction to Computer Science. Bu eğitime kesinlikle göz atmaya değer ayrıca Türkçe altyazı desteğide bu kursta mevcut. Ben programlamayı öğrenirken freecodecamp websitesini kullanmıştım; şahsen web design kısmı oldukça öğretici ve güzel tasarlanmıştı ama Javascript gibi daha ağır konularda ben bu platformu biraz yetersiz bulmuştum.

AI4All, FEI-FEI LI,

Standford Üniversitenide Araştırmacı olan Fei-Fei Li, günümüzde şu an faliyet gösteren görüntü tanıma sistemlerinin temellerinin atılmasına ve yapay zekanın sağlık hizmetlerinde kullanılmasına çok büyük faydalar sağlamış. Yapay zekaya olan katılımı ve çeşitliliği arttırmak adına da kâr amacı gütmeyen bir işletme olan AI4ALL şirketini hayata geçirmiş.

Kendisi Haziran 2023’te Amerikan Başkanı Biden ile Amerikada yapay zekanın kamu yararına kullanılması için çalışmalarına devam ettiğini paylaştı. Tabi bir de kendisi Amerika Ulusal Yapay Zeka Araştırma Kaynağı adı verilen bir organizasyonun da bir üyesi.

Time dergisine verdiği röportajda Oppenheimer filmini izlemeye çocukları ile beraber gittiğinden bahsediyordu. Filmden çıktıktan sonra kendisi bilim insanlarının sahip oldukları sorumluluk duygusunun, ne kadar ağır olduğunu bir defa daha anladığını bu röportajda paylaşmış. Ben bu websitesine bir göz attım ve şu an özellikle eğitim hayatına devam eden gençlere özel kurslar düzenliyorlar ve pek çok ücretsiz eğitimde bu platformda barındırıyorlar.

Son Söz

Konuyu toparlayacak olursak, yapay zekaya olan ilgi ve bu alanda kurulan işletmeler her geçen gün inanılmaz bir hızla artmaya devam ediyor. Kimi firma yapay zekayı daha güçlü hale getirmeye odaklanırken kimi firmada etik kuralların belirlenmesi için çabalıyor. Bu yarışın sonunda da sahip olacağımız yeni nesil teknolojilerin, bizlere ne gibi yarar ve zarar getireceğini tahmin etmek ise şu an için oldukça zor gibi duruyor.

Bu bölümde yapay zekanın arkaplanında kimlerin var olduğunu ve ne gibi girişimler ile bunu başardıklarını inceledik. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

Referanslar

Jacobs, S. (2023, September 7). How we chose the time100 most influential people in ai. Time. https://time.com/6311323/how-we-chose-time100-ai/