Ölünce verilerimize ne olacak?

Herkese merhabalar, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. Bugün öldükten sonra arkamızdak bırakacağımız tonlarca veriye neler olacağını konuşacağız. Çok iç karartıcı bir başlık olarak gözükse de kendi klonlarımızı yaratmamıza önünü açacak bu yaklaşımı gelin isterseniz daha yakından inceleyelim.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

Geçenlerde Netflix’te “The Future Of” adında kısa bir belgesel izledim ve belgesin bir bölümü oldukça ilgimi çekti. Bu bölümde öldükten sonra sahip olduğumuz verilerin ne olacağını anlatıyordu. Çok kısa olan bu belgeselin linkini ben sizler için bıraktım. Bu belgeselde sordukları soruya daha iyi bir yanıt alabilmek için ben bunu çeşitli kategorilere böldüm isterseniz gelin bunlara göz atalım.

Sosyal Medya Hesapları

Meta firması eski adıyla facebook , hayatını kaybeden milyarlarca kullanıcısının hesapları ve verileri ile ne yapacağı konusunda düşünen ilk firma olmasada bununla ilgili bir adım atan ilk firmalardan biri oldu. Eğer şu an Meta firmasının sahip olduğu Instagram, Facebook veya WhatsApp uygulamalarından herhangi birini kullanıyorsanız, öldükten sonra verilerinizin kimin ulaşabileceğini şu günden belirleyebilirsiniz.

Bunu nasıl yapabileceğinizi gösteren detaylı bir incelemeyi de yine ben sizler için bıraktım. Hatta eğer hayatını kaybetmiş bir yakınınız var ise onun hesaplarının hala aktif kalmasını istiyorsanız bunun içn Amerikada kurulmuş olan bir girişim dahi var. Bu işletme yakınlarını kaybeden insanların verilerini toplayarak sosyal medya hesaplarını aktif tutuyor. Bana oldukça ilgi çekici geldi. Ve hayatını kaybeden kişinin yakınları bu kişiden gelen yeni bildirimleri bu sayede almaya devam ediyorlarmış. Bunu yapan kişiyle ilgilide linki yine sizler için bıraktım.

Bizden geri kalan veriler

Şu an da bir kişi bir saniye içerisinde ortalama 1.7 mb’lık bir veri oluşturuyormuş. Ve teknoloji ilerledikçe daha fazla platform ve cihaz hayatımıza katıldıkçada geri de bıraktığımız veriler artmaya devam edecek. Aslında ürettiğimiz verileri düşününce bir hayat boyunca inanılmayacak derecede fazla dijital ayak izi vırakıyoruz.

Sadece sosyal medya olarak bunları düşünmeyin. Kullandığımız haritalar, google aramaları, yolladığımız mesajlar, emailler, dinlediğimiz müzik listeleri, YouTube geçmişi. İzlediğimiz film ve diziler ziyaret ettiğimiz web siteleri telefonumuzda kullandığımız belki de adını dahi hatırlamadığımız binlerce uygulama, banka hesapları, online alışveriş siteleri.

Hayatınızı kaybettiğiniz zaman tüm bunlar öyle bir anda ortadan silinmiyor tabiki. Hayatını kaybeden insanların verileri bu firmaların veri merkezlerinde kalıyor ve Faebook ilk kurulduğu yıllarda hayatını kaybeden insanların verilerini direk olarak kaldırmaya karar vermişti. Ancak 2007 yılında Virginia Teknik Üniversitesinde silahlı bir saldırı yaşanmış çok sayıda üniversite öğrencisi hayatını kaybetmişti. Ve bu hayatını kaybeden kişilerin yakınları Facebook’tan bu kişilerin profillerinin silinmemesini talep etmişti. Bunun üstüne de Facebook hayatını kaybeden kişilerin direk olarak hesaplarının silinmesi yönetmeliğimi değiştirdi.

Gelecekte Bu İş Nasıl Olacak?

Belki firmalar bu verileri sonsuza kadar tutsalar ne olur ki diye düşünüyor olabilirsiniz ancak 2100 senesinde hayatını kaybetmiş insanlardan geriye kalacak olan profillerin toplam sayısının 5000 milyondan fazla olması bekleniyormuş. Fakat bildiğiniz üzere bazı insanları neredeyse milyarlarca kişi takip ediyor ve bu platformların sahipleri bu profillerden çok büyük reklam geliri elde ediyorlar. Daha önce sadece veri kalabalığı olarak görülen bu profiller aslında profilin sahibi hayatta olmasa dahi teknoloji firmalarına para kazandırmaya devam edebilecek potansiyele sahipler. Şu an için bununla alakalı adım atış her hangi bir firma benim bildiğim kadarıyla bulunmuyor fakat yakın gelecekte bu tür olaylarıda görebileceğimizi tahmin ediyorum.

Aslında insanlığın sonsuzluk arayışı neredeyse medeniyet var olduğundan beri var ve bunun ruhun kopyalanması olarak değil kişininin davranışlarının kopyalanması olarak hayata geçirmeye çalışan bazı platformlar hayatımıza girmeye başladılar bile.

Klonlama

Apple firması yeni piyasaya sürdükleri iOS 17 ile ses klonlama özelliğini hayata geçirdi. Sesini kaybetme riski olan kişiler hatta gelecekte belki de bir kaza yaşayıp sesimizi kullanamama durumuna karşı dahi sesimizi kopyalayabiliyoruz. Eğer iPhone kullanıyor ve kullandığınız iPhone iOS17’yi destekliyorsa bunu nasıl yapabileceğinizi anlatan bir videoyu sizin için bıraktım.

Eğer ki Apple ekosistemini kullanmıyorsanız da herkese açık olan play.ht web sitesi sesinizi klonlamanıza olanak tanıyor. Ben şahsen bunu denedim ve resmen sesimin neredeyse bire bir aynısını kopyalamayı bu platform başardı. Açıkçası bir yandan da biraz ürkütücüde bulmadım desem yalan olur.

Bu iş sadece ses klonlama ile bitmiyor tabiki artık insanların hologram kopyalarıda rahatlıkla yapılıyor. Film endüstrisi bu teknolojiyi zaten yıllardır kullanıyor fakat bu teknolojide yakın gelecekte herkes tarafından ulaşılabilir hale gelecek. Hatta şu an çok gerçekçi hologramlar yaratan bir firma var yaptıkları hologramları ben oldukça gerçekçi buldum. Onlarında websitesini sizler için bıraktım.

Ölümden Sonraki Dijital Kopyamız

Aslında bütün bu veri setlerinden en fazla fayda sağlayacak ve en gerçekçi kopyalarımızı üretebilecek olan teknoloji yapay zekanın tam kendisi. Bildiğiniz üzere ChatGPT yakın zamanda hayatımıza girdi ve kendisi bir chat robotu, yani bir konuşma robotu. ChatGPT internet üzerindeki veri tabanlarını çok iyi analiz edip sorularınıza en mantıklı cevapları sunuyor. Örneğin ChatGPT’ye Orhan Veli, Mars’a gitseydi nasıl bir şiir yazardı diye sorarsanız Orhan Velinin kaleminden çıkmış gibi bir şiir yazabiliyor. Ve bunu Orhan Velinin internette yer alan şiirlerine ulaşıp bu verileri analiz ederek yapıyor.

Eğer bizlerde sahip olduğumuz tüm verileri yapay zekaya sunarsak, bizim karakterimizin hangi olaya nasıl tepki vereceğini çok iyi anlayabilir. Hele ki gelecekte kendimiz hakkında daha da fazla dijital izler bırakacağımızdan dolayı yapay zeka bu verilere ulaşır, ses ve 3-boyutlu klonumuzu da oluşturursa, bu dünyadan silinip gitsek dahi dijital bir kopyamız bu Dünyada kalmaya devam edebilecek.

İnanması zor ama Kanada yaşayan Joshua Barbeau kız arkadışını 2012 senesinde kaybetmiş ve chatGPT ortaya çıkınca GPT-3 versiyonunu satın alıp kız arkadaşından kalan bütün verileri chatGPT’ye aktarmış. Ve ardından kız arkadaşı ile bu platform üzerinden sohbet etmiş. BU haberin linkini de bıraktım. Kendisi 2013 yılında çıkan HER filmini izledikten sonra bunun gerçek olup olamayacağını araştırmış fakat 2013 senesinde yapay zeka buna olanak tanıyacak durumda değildi.

Ardından Black Mirror dizisinin 5.sezonunda ki bir bölümde Joshua’nın göz yaşlarına boğulmasına sebep olmuş. Benimde Black Mirror dizinse bu bölüm en sevdiğim bölümlerden biriydi. Gelişen teknoloji ile insalar gözlerine taktıkları lens sayesinde her şeyi kaydedebiliyor ve geriye alabiliyorlardı.

Madalyonun Öteki Yüzü

Tabi birde bu işin diğer bir tarafı var, gelecekte öldükten sonra hangi bilgilerimizin geri kalacağını seçme olanağımız olursa bu etik bir yaklaşım olur fakat teknoloji firmaları bu işi de bir gelir kapısı olarak görürlerse sonuçlar korkutucu olabilir. Özellikle bu veriler firmalar tarafından avantaj elde edilebilir bir sisteme çevirilirlerse belki hayatınızı kaybettikten sonra bile sizi reklamlarda, filmlerde, tanıtımlarda kullanabilen firmalar ortaya çıkabilir. Şu an için kulağa çok bilim kurgu gibi gelselerde aslında gelecekte insanların bu tarz sorunlarıda ortaya belki de çıkabilir.

Aslında öldükten sonra vücudumuzu terk edip bir bilgisayarın içerisinde yaşamamızı sağlayacak bir teknoloji henüz gelişmedi fakat Seattle tabanlı bir girişim insan bedenini toprağa dönüştürüp ardından bu toprağı ağaç ekiminde kullanıyorlar. Böylelikle bedeninizden arta kalan kısım bir nevi bir agaca dönüşmüş oluyor. Washington eyaletide insanların agaca dönüştürülmesini yasal olarak onaylayan ilk eyalet olma ünvanını dahi almış. Recompose adında ki bu firmanın da linkini bıraktım.

Aslında öldükten sonra gömülmeyi tercih eden insanlar toprağa karışmış oluyorlar fakat bu firma sadece direk kişiye özel olarak bir agaç seçip gübre olarak insandan kalan kısmı kullanıyorlar.

Kendi Kopyanızı Oluşturmak

Belki bazı insanların kopyalarının yapılması ve yaşasalardı nasıl davranırlardı ne gibi düşüncelere sahip olurlardı ben bunu sorguladım. Ve eğer böyle bir şansım olsaydı görmek isteyeceğim ilk isim Mustafa Kemal Atatürk olurdu. Ben ChatGPt’ye atatürk yaşasaydı şu an ki Türkiye hakkında ne düşünürdü diye yazdım ve verdiği cevap ne tam beyaz ne de tam siyahtı fakat yine de tatmin ediciydi.

Belki de bizler ileride böyle bir teknolojiye sahip olabileceğiz fakat ben bir dijital klonumun geride kalmasını istermiydim, açıkçası pek sanmıyorum. Çünkü ölümde bu Dünyanın bir parçası ve hayatta kalanların ölümü öyle yada böyle geride bırakması gerekiyor. Ben hayatını kaybeden insanların hep kıyafetlerinin verildiğine şahit oldum sadece yurt dışına eğitim için geldiğimde ev sahibimin annesi vefat ettiğinde o bütün eşyalarını saklamayı tercih etmişti ve onunu o üzüntüden kurtulmasını bence bu seçim daha da zor bir hale getirmişti.

O yüzden bu yayında da tarihe geçsin böyle bir teknoloji çıkarsa beni kopyalamayın :). Çünkü hiç bir insan sürekli olarak üzüntüyle yaşamamalı ancak buna karşı olmayanlarda eminim olacaktırlar. Neler düşündüğünüzü bende merak ediyorum, yorumlara düşüncelerinizi yazabilirsiniz.

Bu bölümde öldükten sonra dijital verilerimize neler olacağını konuştuk. Bu arada tüm yayının yazılı metnine ve kullandığım kaynaklara açıklamalardaki link üzerinden ulaşabilirsiniz. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

---

Referanslar

Mlot, S. (2023, June 27). How to prepare your digital life for your death. PCMAG. https://www.pcmag.com/how-to/how-to-prepare-your-digital-life-accounts-for-your-death

Brown, L. (2021, July 26). Grieving man uses AI site to “chat” with Dead Girlfriend. New York Post. https://nypost.com/2021/07/26/grieving-man-uses-ai-site-to-chat-with-dead-girlfriend/#