Bir Kasırga ile doğan Firma

Herkese merhabalar, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. Bugün Amerikadaki en büyük teknoloji firmalarından biri olan Best Buy’ın bir kasırga sayesinde nasıl doğup bugünlere geldiğinden ve tüm rakipleri bir bir batarken nasıl ayakta kalmayı başardığından bahsedeceğim. İsterseniz daha fazla beklemeden buyrun konunun detaylarına geçelim.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

1981 yılında Minnesota’nın Roseville eyaletinde çok büyük bir kasırga meydana geldi. Pek çok işletme ve ev bu kasırgadan büyük bir zarar gördü. Zarar gören firmalardan bir tanesi de Sound of Music adında bir müzik mağazası idi. Mağazanın vitrini tam anlamıyla yerle bir olmuş bütün camlar kırılmış, fırtına vasıtasıyla gelen irili ufaklı parçalar mağazanın içine dolmuştu.

Bu şirketin sahibi olan Richard Schulze iş yerinde sağlam kalan ürünleri kontrol etmeye geldiğinde depoda ki hiç bir ürüne zarar gelmediğini görmüş. Pek çok insan böyle bir durum ile karşılaşsa büyük ihtimal umutsuzluğa kapılır ve bu durumun neden kendisinin başına geldiğini düşünür. Fakat Richard kesinlikle bu insanlardan biri değilmiş ve elindeki malları firmanın önüne çıkarıp tornada satışı ile satmaya karar vermiş.

Elindeki tüm parayı bu işi duyurmak için harcayan Richard, dükkanın önünde 2 millik bir kuyruğun oluşmasına ve dükkanın olduğu muhitte trafiğin sıkışmasına sebep olmuş. Tornado satışını duyan kim var kim yok ise bu dükkana bir anda hücum etmiş ve gösterişsiz bir ortamda Richard elindeki bütün malları satmayı başarmış.

Best Buy’ın Doğuşu

Richard tüm bu olayın ardından oturup düşünme şansına sahip olmuş. Nasıl oldu da Richard kaç zamandır elinde olan ürünleri bu kadar hızlı bir şekilde satmayı başarmıştı. Richard bu sorunun cevabını elindeki tüm parayı reklama harcayıp, gösterişsiz bir yerde, uygun fiyata ürünleri satmakta olduğuna inanmış.

1982 yılında Richard tornado satışından elde ettiği tüm geliri Best Buy adını verdiği bir tüketici elektroniği firması kurmak için harcamış. 1982 yılından 1989 yılına kadar Best Buy, 40 adet mağazaya ulaşmış ve sahip oldukları bu konsepte, konsept-1 adını vermişler. 1989 yılında var olan çoğu elektronik firması komisyona dayalı satış yöntemini izlerken, Best Buy farklı bir method izleyip müşterilere daha iyi hizmet verebilme odaklı bir yöntem sistemini izlemeye karar vermişler. Satış yapan kişilerin daha çok ürünü satıp komisyon almalarını sağlan sistemin müşteriye yararı olmadığını anlayıp, satışı yapan kişilerin müşterilerin neyi talep ettiğini anlamaları üzerine bir yöntem geliştirmişler ve bu yönteme de konsept-2 adını vermişler.

Amazon ve Ebay’in Oyuna Dahil Olması

1995 yılına kadar her şey Best Buy için harika giderken internetten ürün satışı tüm Dünyada da yayılmaya başlamış. Amazon ve Ebay, 1995 yılında milyonlarca ürünü online olarak satışa sunmuş ve bu marketteki tüm dengeleri biranda değiştirmiş.

Eskiden bir ürün almaya gittiğinizde sadece fiziksel mağazalara gitmek zorundayken artık bu gereksinim ortadan kalkmış. O dönemlerde pek çok dükkan internet satışlarından dolayı büyük darbeler almaya başlamışlar.

Best Buy, internet satışı yüzünden kapılarını kapatmak zorunda kalabileceğini anlamış ve Konsept 3’ü geliştirmeye karar vermişler. Konsept-3 ile Best Buy süper mağazalarını yaratmış ve bu mağazalarda bilgilendirici ekranlar, televizyon ve ses sistemlerini test edebilmek için alanlar, video oyunlarını test edebilmek için oyun odaları gibi mekanları tek tek dizayn etmişler . Böylelikle insanların internet satışında sahip olamadıkları, görsel ve fiziksel testlere olanak tanımışlar.

1999 yılına gelindiğinde ise tüketici elektroniği resmen bir bomba gibi patlamış ve çok sayıda yeni ürün ve firma oyuna dahil olmuş. İnsanların yeni teknolojilere olan merakıda artmış, fakat bu ürünlerin işlevselliğini herkesin anlacayacağı şekilde en basite indirgeyerek ve ürünleri farklı kategorilere bölüp mağazalarını buna göre dizayn etmeye karar vermişler. Ayrıca her bölümün başında da sadece o alanda uzman olan satış temsilcilerini yetiştirmeye başlamışlar ve buna da konsept-4 adını vermişler.

BestBuy kendini sürekli olarak geliştirirken online satış yapan firmalarda dur durak bilmeden büyümeye ve gelişmeye devam etmiş. Amazon şartsız koşulsuz iade kabul ediyor ve müşteri hizmetleri konusunda oldukça iyi gelişmeler katediyormuş. 2003 yılında BestBuy, “GeekSquad” denilen hizmeti müşterilerine sundu. Aylık ve yıllık bir plan ile bu hizmeti satın alan müşteriler, garanti sürelerini bu plan dahilinde uzatabiliyor, ücretsiz teknik servis ve kurulum hizmetinden faydalanabiliyorlar.

BestBuy ve Circuit City Rekabeti

Best Buy bu piyasaya girmeden yıllar yıllar önce Circuit City bu sektörün liderliğini götürüyordu. Best Buy’dan tam 33 yıl önce 1949’ta kurulan Circuit City neredeyse tüm Amerikanın elektronik ürün satışını yapıyormuş. 2000 yılında Circuit City 60,000 çalışana ve 616 adet mağazaya sahipti.

33 yıldır bu işi yapan bir firma ile rekabete girmek pek çok insan için kulağa çılgınca gelebilir fakat BestBuy’ın attığı adımlar sürekli olarak tek bir alana odaklanmış ve teknolojinin ilerlediği yönde kendilerini bu yarışta geriye düşürmeyecek şekilde sürekli olarak evrimleştirmişler. Öte yandan bu sektörün lideri olan Circuit City, CarMax ve Divx adıyla başlayan iki yeni girişime yatırım yapmayı seçmiş. CarMax kullanılmış araçların listelendiği bir websitesi uygulamasıydı ve Circuit City bir elektronik mağazası olarak kendi işlerinden tamamen alakasız bir sektöre yatırım yapmayı tercih etmişler. DivX ise kiraladığınız DVD’leri hafızasına kaydedebilen yeni nesil bir DVD oynatıcıymış. Circuit City ürün geliştiren bir firma değil, hali hazırda geliştirilmiş ürünleri satan bir elektronik mağazasıydı.

BestBuy Nasıl bu yarışı kazandı?

Circuit City neden var olduğunu unutup kendi alanlarının dışında ki işlere yatırım yaparken, Best Buy sürekli olarak şirket içindeki değişkenlere yatırım yapmayı seçti. CarMax belki ikinci el araba satışı için harika bir platform olabilirdi ancak Circuit City’nin yaptığı iş ile CarMax’in hiç bir ilişiği yoktu. Circuit City DVD kiralıyordu ancak DivX Player’ı geliştirmek ile DivX Player satmak aynı şey değildi. Circuit City tüketici elektroniği satan bir firmaydı fakat kendi alanlarının dışında ki sektörlere para ve zaman harcamaları bu yarışta onları geriye düşürdü. Online satışın patlaması ve Best Buy gibi kendini sürekli olarak kendini doğru alanda geliştiren ve büyüten firmaların karşısında Circuit City daha fazla ayakta kalamayıp 10 kasım 2008 yılında iflas ettiğini duyurdu.

Gerçekten hayatınızdaki en önemli şeye odaklanıyor musunuz?

Aynı işi yapan iki firma fakat aldıkları kararlar birini iflasa götürürken birini kendi alanında lider haline getirdi. Ben bu araştırmayı okuduktan sonra hayatımda gerçekten beni ileri götürecek şeylere mi odaklandığımı yoksa kendime yarar sağlamayacak şeylere de zaman ayırıp ayırmadığımı sorguladım.

Hiç bir insan her konuda mükemmel olamaz, hepimizin iyi olduğu genellikle sadece 1 yada 2 adet temel yeteneğimiz vardır. Ve eğer gerçekten iyi olduğunuz bu yeteneği geliştirmek için vakit ve emek harcıyorsanız rekabet etmeye çalıştığınız kişi, ürün veya firma ne olursa olsun uzun vadede bu işin kazananı siz olursunuz.

Son Söz

Bu araştırmayı alıntıladığım Jim Collins’in yazmış olduğu How The Mighty Fall kitabında bu konunun daha detaylı ve derin incelemesini bulabilirsiniz. Yazarın bu araştırmayla ilgili bahsettiği ve en çok hoşuma giden bölüm; pek çok insanın ve firmanın ilk başlarda neyin kendisi için çalışacağını bilmediğini ve sürekli olarak denemeler yaparak ancak bunu keşfedecebileceğini söylemesiydi.

Best Buy’da pek çok strateji denemiş ve işe yaramayanları bıçak gibi kesip atmış ve işe yarayanları geliştirmeye devam etmiş. Denemekte hiç bir zaman bir sakınca yoktur ancak deneyip işe yaramadığını gördüyseniz bunda ısrarcı olmak ve gerçekten sizin için önemli olan şeylere odaklanmamak, Circuit City gibi lider olduğunuz yarışta sürekli olarak rotayı farklı yönlere kırıp yarışı en arkada bitirmenize sebep olabilir.

Bu bölümde BestBuy’ın doğuş hikayesini ve nasıl bu işte liderliği elde ettiğini inceledik. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

---

Referanslar

Collins, J. C. (2009). How the mighty fall: And why some companies never give in. Jim Collins. https://amzn.to/3sleYYm