Nezaket Hayatınızı Değiştirebilir mi?

Herkese merhabalar, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. Bugün pek çok insanın unuttuğu bir davranıştan; nazik ve hoşgörülü olmaktan ve bunların hayatımızda neleri değiştirebileceğinden yapılmış bilimsel araştırmalara bakarak inceleyeceğiz. İsterseniz buyrun hemen yayına geçelim.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

Nezaket tam olarak nedir?

Farkettiyseniz son 15-20 sene içerisinde nezaket kavramı giderek anlamını yitirmeye başladı. Artık toplumun neredeyse her kesimi resmen pimi çekilmiş bir el bombası gibi patlamaya hazır halde bekliyor. En ufak sorunlardan dolayı tartışmalar çıkıyor, insanlar sözlü olarak çok basit şekilde birbirlerini incitiyorlar. Nezaket kelimesinin anlamını sanırım artık unutmaya başladık, bu yüzden önce Türkçe Sözlükteki nezaketin tam karşılığına açıp baktım.

Nezaket: Başkalarına karşı saygılı ve kibar davranma; naziklik.
—Türk Dil Kurumu

Birde bu kavramın ingilizcede ki karşılığı kontrol etmek istedim, Oxford İngilizce sözlüğü ise kindness (nezaket) sözcüğünü şu şekilde açıklamış;

nezaket (isim) — arkadaş canlısı, cömert ve düşünceli olma niteliği.
— Oxford İngilizce Sözlük

En son biri size karşı nazik davrandığında nasıl hissettiğinizi hatırlıyor musunuz? Belki bir kuyrukta beklerken, belki bir otobüste biri size yer verdiğinde veya beklenmedik bir anda bir iltifat aldığınızda yüzünüzde ister istemez bir buse oluşuverir. Ve karşınızda ki kişiye sizde nazik davranırsınız. Size karşı yapılmış olumlu bir davranış diğer bir olumlu davranışın oluşmasını sağlar. Aslında hoşgörülü ve kibar olmayı daha çok başarabilirseniz sizin çevrenizdeki insanlarda size her zaman olmasada çoğunlukla olumlu tepkiler verirler.

Ne Sıklıkla Hoşgörülü Olursunuz?

Hoş görülü ve nazik olmak çok basit bir eylem olsada pek çok insan artık çok nadir bu tarz davranışları sergiler oldu. Bence bunun arkasında ki en temel sorunlardan biri nazik ve hoşgörülü olmak için karşı taraftan hiç bir şey beklememeniz gerekir. Artık pek çoğumuz karşılıksız hiç bir şey yapmak istemiyor; bunu bir nevi kullanılmak, enayilik veya zayıf görünmek olarak algılıyoruz. Halbuki sadece karşılık beklemeden yapılan davranışlar insanların ruhuna dokunabilir.

Karşılıksız Yapılan İyilikler

Eğer daha nazik olmayı başarabilirseniz mutluluk düzeyinizde yükselmeye başlar. 2010 yılında Harvard Business School 136 ülkeden topladığı verileri analiz ederek bir araştırma yayınladı. Bu araştırmaya göre sahip olduğu kaynakları sadece bir şeyler satın almak için değil, diğer insalara yardım etmek için kullanan insanların mutluluk düzeylerinin daha fazla olduğu bulunmuş. Başkalarına yardım ettiğimizde elde ettiğimiz ödül satın alımlar yaptığımızda ki ödüle göre bizlerde daha derin izler bırakır. Tabiki sadece sizin birine karşı nazik ve hoşgörülü olmanız değil çevrenizdeki kişilerinde size böyle yaklaşması yine aynı benzer duyguları harekete geçirir.

Nazik olmak fiziksel olarak neleri değiştirir?

Nezaket enerjiyi artırır; UC Berkeley’de yapılan bir çalışmaya göre başkalarına yardım eden katılımcıların kendilerini daha güçlü ve enerjik hissettikleri ayrıca daha az depresif hissedip daha sakin oldukları görülmüş.

Nezaket ömrü uzatır; yine UC Berkeley’de yapılan araştırmaya göre iki yada daha fazla kuruluşa gönüllü olarak katılanların erken ölme olasılığının %44 daha az olduğu bulunmuş. Tabiki bu oran, fiziksel sağlık, egzersiz yapma, sigara içme, medeni durum gibi faktörler elendikten sonra değerlendirmeye alınmış.

Nezaket fiziksel acıyı azaltır; nazik olmak vücudun doğal ağrı kesicisi olan endorfinin salgılanmasını tetikler. Düzenli olarak ufacık nezaket eylemleri yaptığınızda vücudunuzda ki bu hormonun miktarı artar ve vücudunuz fiziksel ağrılarla bu sayede daha güçlü şekilde başa çıkar.

Nezaket stres ve kaygıyı azaltır. Yapılan bir araştırmaya göre düzenli olarak iyilik yapan insanların vücutlarında normale kıyasla %23 daha az kortizol (stres hormonu) olduğu keşfedilmiş.

Küçük eylemlerin büyük etkileri

2022 yılında Journal of Experimental Psychology nezaket üzerine bir araştırma yürütmüş ve bu araştırmada hiç bir sebep yokken nezaket gösteren insanların çoğunlukla karşı tarafta yarattığı etkiyi çok ufak gördüğünü keşfedilmiş. Yani pek çoğumuz bir iyilik yaptığımızda karşı tarafta çok büyük bir etki yaratmayacağımızı düşünüyoruz fakat yapılan testlere göre bu kesinlikle doğru değil.

Bunu test edebilmek için katılımcılara soğuk bir günde, buz pateni pistinde, sıcak çikolata dağıtılmış ve kendilerine iki opsiyon sunulmuş; ya bunu buz pateninden sonraya saklayabilir ve kendileri içebilir yada tanımadıkları birine verebilirlermiş. Sıcak çikolatayı tanımadığı insanlara verenlerin bu kişilerde ne kadar etki yarattıklarını 0’dan 10’a kadar bir rakamla oylamaları istenmiş. Ve sonuçlar toplandığında sıcak çikolatayı başkasına veren her katılımcı karşı tarafta yarattıkları etkinin çok ama çok daha altında bir rakam verdikleri görülmüş.

Bir iyilik yapmak, birine hoşgörülü davranmak aslında tahmin ettiğinizden çok daha basit olabilir. İllaki karşınızda ki kişide büyük bir etki yaratmak için çok para harcamak veya çok büyük bir sürpriz hazırlamanıza gerek yok. Örneğin, iş yerindeyken gelen bir emailde karşı tarafa harika bir iş çıkardığını söylemek bir dakikanızı bile almaz ama o kişinin gününün harika geçmesini ve sizi hafızasına almasını sağlar.

Yemek yemeğe gittiniz bir restoranda size siparişinizi getiren kişi belki çok güler yüzlü davranmayabilir ama her gün 10-12 saat çalışıp sizde sürekli ayakta olup insanlarla uğraşsaydınız belki sizde mesai bitiminde güler yüzlü olmayı unutabilirdiniz. O yüzden ufak bir teşekkür, gülümseme veya servisin harika olduğunu söylemek o kişinin gününü daha iyi hale getirebilir.

Tanımadığınız insanlara karşı hoşgörülü olmak dahi size harika geri dönüşler sağlarken eğer çevrenizde yer alan, her gün gördüğünüz kişilere ufak iyilikler yapmak, sinirlenecek bir duruma karşı sinirlenmemek, çok ufak iltifatlar yapmak ummadığınız geri dönüşleri size getirir. Bir akşam yemeğine yardım etmek, ev arkadaşınızın bir özelliğini takdir etmek, çevrenizdeki tüm bu insanların size olan davranışlarını giderek daha olumlu yönde geliştirir.

Her insani değiştirebilir miyiz?

Belki içinizden “ben ne kadar iyilik yaparsam, hoşgörülü olursam yada nazik davranırsam davranayım değiştiremeyeceğim insanlar olacak” diye düşünüyor olabilirsiniz. Haksızda değilsiniz, çevremizdeki her insanı, biz ne kadar olumlu davransakta onların bizlere karşı nazik ve hoş davranmalarını sağlayamayız. Her konuda sürekli olarak olumsuz olan, çabucak her şeye sinirlenen, bağıran çağıran, ufacık olaylar yüzünden kalp kıran insanlar sürekli var olacaklar. Keza bu durum bu kişilerin çevrelerinde ki insanlardan çok kendileri için çok üzücü bir durumdur.

Hayatlarından duydukları öfkeyi başkasından çıkarmaya çalışanlar, en büyük zararı çevrelerinden çok kendilerine verirler. Hayatlarının hiç bir evresinde mutlu ve huzurlu olamazlar.

Siz belki çevrenizdeki her insanı değiştiremeye bilirsiniz ve belki de sürekli olarak öfkeli ve hoşgörüsüz olan bu insanlar sizden daha başarılı olabilirler. Ancak ömrünüzün sonuna geldiğinizde kimse tarafından sevilmeyen, hiç kimsenin konuşmaya daha cesaret edemediği, sürekli olumsuz olan bir birey olarak mı hatırlanmak yoksa çevresinde A’dan Z’ye kim varsa güzel bir anı bırakmayı başarmış biri olarak mı hatırlanmak isterdiniz.

Son Söz

Ben her zaman çevremdeki tanıdığım tanımadığım her insanda güzel bir iz bırakmayı seçicem. Nazik olmak, hoş görülü olmak, daha fazla gülümsemek, daha fazla iltifat etme, daha fazla teşekkür etmek bunların hepsi uygulaması çok basit ama çok etkili davranışlar. Herkesin bu kadar gergin olduğu bu sözde modern çağda bence hoşgörülü ve nazik çok daha fazla insana ihtiyacımız var.

Bu bölümde nezaketin hayatımızda neleri değiştirebileceğini konuştuk. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. Bu arada tüm yayının yazılı metnine ve kullandığım kaynaklara açıklamalardaki link üzerinden ulaşabilirsiniz. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

---

Referanslar

Abbate, B. (2023, March 8). How kindness can change your life. Medium. https://medium.com/illumination/how-kindness-can-change-your-life-895d9b552de9

Tague, N. (2022, November 4). How small acts of kindness can change your life. Western Tidewater Community Services Board. https://bit.ly/4453PIf