ABZ Planı

Herkese merhabalar, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. Bugün geleceğinizi daha iyi şekillendirebilmek için kullanabileceğiniz en etkili planlardan biri olan ABZ planını konuşacağız. İsterseniz buyrun hemen konunun detaylarına geçelim.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

Çok yakın bir zaman önce harika bir kitabı okumaya başladım. Linkedin’in kurucusu Reid Hoffman’ın yazdığı The Startup of You (Senin Girişimin) oldukça ilgimi çekti ve henüz daha bitirmeden en çok hoşuma giden bölümlerden birini sizlerle paylaşmak istedim. Reid Hoffman Linkedin’ı kurarken ve bu platformun gelişimine tanıklık ederken kariyerinde başarılı ve başarısız olan pek çok insanı birincil gözden gözlemleme imkanına sahip olmuş. Aynı zamanda kendi çevresinde ki kişilerinde başarılı bir kariyer yaratırken hepsinin izlediği ortak bir metodoloji olduğunu keşfetmiş. Bu metoda da ABZ planı ismini vermiş. Bu planın tam olarak ne olduğunu merak ediyorsanız gelin bu metodu daha yakından inceleyelim.

Girişimcilik ve Profesyonel Kariyer

Bilindiği üzere pek çok girişimcinin, ihtiyaç duyduğu tüm bilgilere ve detaylara sahip olmadan kararlar vermesi gerekir. Çok fazla bilinmeyenin olduğu koşullarda seçim yapmak oldukça zordur. Deneyimli girişimciler doğru seçimleri yapabilmek için eyleme dayalı deneme yanılma yöntemini kullanırlar. Yani bir nevi çok ufak bir bahis oynayıp sonuçlarını analiz ederler.

Pek çoğumuz kariyerimizde yükselmek için aslında benzer bir metodu izleriz. Pek çok bilinmezlik var iken bir karar verip harekete geçmeniz gerekir. Hiç kimse kariyerinde sürekli olarak aynı seviyede olmak kalmak istemez, herkes sürekli olarak değişmek, öğrenmek ve büyümek ister. Reid Hoffman herkesin kendi kariyerinin bir girişimcisi olduğuna inanıyor ve ABZ planının içerisinde küçük bahisler yapmanın, yanlış yaptıysanız rotayı değiştirmeniz gerektiğinin ve her zaman bir yedek planın köşede bulunması gerektiğini söylüyor.

Peki A, B ve Z neyi ifade ediyor?

Plan A:

Plan A, şu anda kariyerinizde olduğunuz yerdir. Belirli koşullara sahipsinizdir çalıştığınız alanı giderek daha iyi tanıyor, öğrenmeye ve gelişmeye devam ediyorsunuzdur. Aynı zamanda çalıştığınız piyasayı da bu sayede daha iyi anlamaya başlıyor rakip firmaların ve sizin pozisyonuzda olan diğer bireylerin sahip olduğu koşullar hakkında her geçen gün daha fazla bilgi sahibi oluyorsunuzdur. Plan A, aslında bir nevi sizin şu an sahip olduğunuz tek lokomotifinizdir, gelirinizi burdan elde edersiniz ve asla bu koşulların altına düşmek istemezsiniz.

Plan B:

Plan B, sizin gelecek hedefinizdir. Gelecekte sahip olmak istediğiniz kariyer için tasarlamanız gereken plandır. Bazen Plan A, sizi tatmin etmediği için bazen de Plan A başarısız olduğu için Plan B üzerinde çalışmanız gerekir. Hiç kimse Plan A’da bir ömür boyu kalmak istemez. Bu yüzden Plan B üzerinde şimdiden çalışmalara başlamalı ve bu planı iyice detaylandırmalısınız.

Şu an bir firma için çalışıyorsanız belki daha iyi bir firmada bu görevi yapmak yada daha üst bir pozisyona yükselmek sizin B planınız olabilir. Bu plan sadece bir firmaya bağlı olmak zorunda da değildir. Belki kendi işinizi kurmak istiyorda olabilirsiniz. Plan B’yi çok detaylı planlarsanız bu sizin gelecekte olmak istediğiniz yere her geçen gün daha da yaklaştırır. Çünkü o noktaya ulaşmak için neler yapmanız gerektiğini daha henüz Plan A’da iken düşünmeye ve tasarlamaya başlarsınız.

Plan Z:

Plan Z, çoğu insanın karşılaşmak istemediği plandır ve bu yüzden alfabenin son harfi olan Z harfini almıştır. Plan Z’ye gelmek için Plan A dan B’ye atlamış olursunuz fakat Plan B’de bir şeyler ters giderse ve işler istemediğiniz şekilde gelişirse Plan Z sizin batan geminizdeki can botunuzdur. Tüm planlarınız suya düştüğünde sizi kurtaracak olan güvencedir. Kariyerinizde yükselmek için başka firmaya adım atmış olabilir ve bunun içinde çok çalışmış olabilirsiniz ancak o firmada iyi karşılanmayabilir veya beklentilerinizin altında bir firma ile karşı karşıya kalabilirsiniz. Kendi şirketinizi kurma fikri başta kulağa mükemmel gelebilir fakat işi kurunca olaylar sizin istediğiniz gibi gelişmez ise Plan Z yardımınıza koşacak olan ilk kişidir.

Benim ABZ Planım:

Ben hayatımın pek çok kısmında bir den fazla plan ABZ’yi uyguladım. Kariyerimin ilk başlarında benim plan A olarak gördüğüm; elektrik mühendisi olarak çalışmaya başlayıp bu alanda yükselmekti. Saha mühendisi olarak giriş yaptığı firmada yavaş yavaş işleri öğrenmeye başlandım. Kariyerimin en başında olduğum için ilk bir kaç yıl Plan B üzerine açıkçası pek düşünmedim. Kendi kiramı kendim ödeyebilirsem benim için bu bir başarıydı. Takip eden senelerde firmaya yeni bir proje geldiğinde şantiye şefi ve mühendisi olarak bir terfi aldım. Artık iş hakkında biraz daha bilgiye sahiptim ancak yavaş yavaş Plan B’yi oluşturmaya da hazırdım.

Plan A’da sıkışıp kalmak:

Şantiye de benim konumumda olan insanlarla konuşmaya onların firmalarının onlara ne gibi şartları sunduğunu öğrenmeye başladım. Bir yandanda İstanbul gibi inşaatın en önemli lokomotiflerden biri olduğu bir yerde mühendislerin hangi firmalarda daha memnun olduklarını sorgulamaya ve tam olarak hangi şartların onlar için çok değerli olduğunu anlamaya çalıştım.

Bir kaç sene sonra çalıştığım firma artık benimde bazı beklentilerimin olduğunun farkındaydı, bir atlama yapmaya hazırdım ancak o dönem araba kredimin olması benim bu sıçramayı yapmamı engelledi. Buna rağmen fırsatlara karşı kapımı tamamen kapatmadım sadece eğer yeni başlayacağım firmada bir şeyler ters giderse bunun beni çok zor durumda bırakacağını biliyordum.

Bu esna da daha iyi bir firma benimle iletişime geçti. Bu firma tüm Türkiyede tanınan ve yurt dışı projelerinde boy gösteren köklü bir firmaydı ama beni denemek istediklerini ve bu yüzden verecekleri maaşın ilk 6 ay belirli bir miktarı geçmeyeceğini söylediler.

Plan B için hazırım

6 ay çok büyükte bir süre değildi, kararımı neredeyse vermiştim ki öğrenciyken aldığım KYK bursunun ödemesi kapıya dayandı. Bu ödemeleri bu maaş ile yapmam mümkün değildi. Plan B’yi bu yüzden uzun süre hayata geçiremedim. Yılın sonunda artık Plan A’da sıkıştığımı düşünürken dolar ile maaş teklif eden yabancı bir firma bana bir iş teklif etti. Üniversiteden oda arkadaşım bu firmada çalışıyorlardı ve benimde Plan A’da uzun süredir sıkıştığımı biliyordu. Bu sayede plan B’ ye sıçradım.

Orta doğuda 1 yıl anlaşma ile çalışmaya başladım. Artık sahada değil yönetim ofisinde çalışıyordum ve maaşlar dolar ile ödendiği için bir anda gelirimi 3’e katladım ancak bununda tabiki bir bedeli vardı. Eğer orta doğu ülkelerinde çalışıyorsanız kamp koşullarında yaşamak ve ayın 28 günü çalışmak zorunda kalıyorsunuz. Ayda sadece 2 gün izin yapmak ve 50 derecelerde her gün çalışmak ayrıca en az 6 ay boyunca Türkiye gidememek oldukça bunaltıcıydı. Fakat bu benim Plan B’min hepsi değildi tabiki asıl amacın kendi şirketimi kurabilmekti. Burdan kazandığım para ile kendi şirketimi kurmayı da başarabildim. Her şey resmen bir saat gibi tıkır tıkır işliyordu.

Her şey planlandığı gibi gitmedi

Artık beyaz yaka bir çalışan değil bir firma sahibiydim. Kendi ofisimi açmış diplomamı ve vergi levhamı duvara asmıştım. İlk 1 ay boyunca her sabah tıraş olup güzel giyinip ofisime gidiyor, bilgisayarımı açıyor filtre kahvemi yapıp tam bir patrona yakışır şekilde maillerime bakıyordum. Ama bütün bunların hiç biri benim para kazanmama yardımcı olmuyordu. Takip eden 6 ay çalmadık kapı bırakmadım, artık deniz şortu ve terlik ile ofise gidiyor yavaş yavaş ümidimi kaybetmeye başlamıştım.

Plan Z’ye geçip geçmeme konusunda kararsızdım. Plan Z yine şantiyelere dönüp maaşa tabi çalışmaktı. Tam bunları düşünürken yine İstanbulda oluşturduğum bağlantılar sayesinde bir firmada çalışan çok yakın bir arkadaşım İzmirde bir iş aldıklarını ve yüklenici bir firmaya ihtiyaç duyduklarını söyledi. Takip eden haftada daha öncedende tanıdığım bu firmayla görüşmeye gittim ve çok güzel bir fiyata işi bağladım. Sanırım hayatımında en mutlu hissettiğim sayılı anlardan biri de buydu.

Kendi şirketim için bir iş almıştım hemde oldukça büyük bir işti. İki çalışan kiralayıp işe hemen başladım, sayımız bir kaç hafta içinde 4’e çıktı, 4 kişi 6 kişi oldu. 3.ayın sonunda 10 çalışanım vardı. Resmen bir hayalin içinde yaşıyordum, tam tamına 10 kişinin maaşını, sigortasını ödüyor ve güzel para kazanıyordum. Mühendis iken 1 yılda kazandığım parayı 3 aydan daha kısa sürede kazanır olmuştum ve işin sahibide bendim. Tabiki her şey böyle devam etmedi, “İlk Girişimim nasıl başarısız oldu” adlı bir yayında tüm bu sürecin detaylarından bahsetmiştim.

Ancak özetleyecek olursak 6 ay içerisinde 50 den fazla iş giriş çıkışı yapmak zorunda kaldım. Çünkü işçiler daha iyi bir iş buldukları saniye hemen o işe atlıyor ve beni yarı yolda bırakıyorlardı. İşi aldığım firmada bu iş giriş çıkışlarından rahatsızlık duymuştu. Bir sonraki projede de benim yer almamı bu yüzden istemediler.

Plan Z’nin zamanı geldi

Artık plan Z’den başka çarem kalmamıştı. Plan Z’de 3 adet opsiyon oluşturmuştum. Birinci opsiyonum şirketi kapatmayıp piyasada buna benzer işler almaya devam etmekti fakat nakitim her geçen gün azalıyordu eğerki 3-4 ay içerisinde başka iş alamazsam şirket batacaktı. Ayrıca eleman çalıştırmak tahmin ettiğimden çok daha zor bir şeydi.

İkinci opsiyonum ise beyaz yaka çalışan olmaya devam etmekti. Düzenli maaş almanın insana verdiği rahatı özlemiştim ancak kendi iş yerim ile bu işin sahiplerinin ne kadar fazla para kazandığını bire bir tecrübelemiştim ve patronum benim 20 katımı kazanırken benim bir kuru maaşa boyun eğmem istediğim en son şeydi.

Son opsiyonum ise yıllardır aklımda olan yurt dışı kapısını çalmaktı. İş yeri kurmak ve bu zorlukların üstesinden gelmek beni çok yormuştu. Üstelik 1 yıl boyunca aralıksız olarak orta doğuda çalışıp hiç ara vermeden iş yeri kurmuş ve farklı streslerle yüzleşmek zorunda kalmıştım. Bir kaç aylığına yurt dışına gidip hem dinlenmek hemde hayat vizyonumu geliştirmek güzel olurdu.

Plan Z güzel şeyleride getirebiliyormuş

Tüm bu opsiyonların içerisinden öncelikle 3. opsiyonu yani yurt dışını denemeye karar verdim ama firmamı da kapatmadım. Eğer vize alamazsam kendi şirketimi son 4-5 ayda olsa ayakta tutmak için her şeyi yapacaktım o da olmazsa beyaz yaka olmaya devam edecektim. Ve 2018 yılının başında Amerika’ya dil okulu için öğrenci vizesine başvurdum. Şu an itibariyle de bu yayınları size Amerikadan yapmaya devam ediyorum. Plan Z benim için farklı kapıları açmama ve kariyerime burda devam etmeme olanak tanıdı.

Son Söz

Şimdileri ise kendimi yeniden Plan A’da görüyorum çünkü yine bir firmada mühendislik yapmaya devam ediyorum. Plan B’de ise dinlemiş olduğunuz bu podcast’e yer veriyorum, şu an için bu podcastten herhangi bir para kazanmıyorum ancak bu işe zaman ayırmak beni mutlu ediyor ve rahatlatıyor. Plan B de ayrıca kariyerimde daha iyi konumlara gelebilmek için yaptığım planlamalar yer alıyor.

Ve kendi alanımda gelişmeye yeni şeyler öğrenmeye devam ediyorum. Fakat hayat bu ne zaman düşüp ne zaman kalkacağınız belli olmuyor bu yüzden dolayıda Plan Z’ye hemen atlamamak için para biriktirmeye devam ediyorum. Para biriktirmek için de kullandığım yöntemleri ayrıca düzenli aralıklarla sizlerle paylaşıyorum. Umarım sizlerde kendi plan ABZ’nizi planlar ve geleceğiniz için bu planları her geçen gün daha güçlü hale getirmek için çabalarsınız.

Bu bölümde geleceğimizi daha iyi planlayabilmek için Reid Hoffmanın ortaya çıkardığı ABZ planını konuştuk. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

---

Referanslar

Hoffman, R. (2022, June 1). ABZ planning: The Entrepreneurial Approach to career plans. LinkedIn. https://www.linkedin.com/pulse/abz-planning-entrepreneurial-approach-career-plans-reid-hoffman/

Hoffman, R., & Casnocha, B. (2022). ABZ Planning. In The startup of you: Adapt, take risks, grow your network, and Transform your career. essay, Currency.