Nokia Nerede Yanlış Yaptı?

Herkese merhabalar, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. Bugün zamanında Dünyanın en çok satan telefonunu üreten, 90’lı yılların unutulmaz markası Nokia’nın nerede yanlış yaptığını ve birinciliği sırtladığı bu yarışta nasıl rakipleri tarafından ezildiğini inceleyeceğiz. İsterseniz buyrun hemen yayına geçelim.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

NOKIA’nın Kısa Tarihçesi

Nokia firmasını pek çok insan bir cep telefonu üretici olarak tanıyor ancak Nokia ilk kurulduğunda bundan tamamen farklı bir iş yapıyordu. İlk olarak 12 Mayıs 1865’te bir kağıt üretim fabrikası olarak Finlandiya da kurulmuş ve ilerleyen zamanda kauçuk, ipek ve elektrik kablosu üretimi yapmış . Nokia ismide fabrikanın çok yakınında bulunan Nokianvirta Nehrinden esinlenilerek ortaya çıkmış. 19. yüzyılda Nokia genişlemeye başlamış ve bir kaç farklı kategoride ürünler üretmeye başlamışlar. NOKIA firması teknoloji sektörüne ise ilk defa 1967 yılında girmiş. Ve ilk cep telefonu modellerini de 10 kasım 1992 de Nokia 1011 modeli ile tanıtmışlar.

NOKIA’nın Yükselişi

Nokia, ilk cep telefonunu tanıtmasının ardından pek çok insanın ilgisini çekmiş ve 3 yıl içerisinde yani 1995 yılında 1 milyar dolarlık ciroya ulaşmış. Ekim 1998 yılında ise Nokia firması Dünyanın en çok satan cep telefonu markası olmayı başarmış. ’95 senesinde 1 milyar dolar olan ciroları ’99 yılına gelindiğinde 4 milyar dolara tırmanmış.

Tüm Dünyanın gözdesi olan Nokia, rekorlar üzerine rekorlar kırmaya devam etmiş ve 2003 yılında Nokia 1100 ile tüm zamanların en çok satan cep telefonunu piyasa sürmüşler. Eminin bu modeli sizlerde hatırlıyorsunuzdur. Şahsen bende bu modeli zamanında kullanmıştım.

NOKIA’nın Yıkılışı

Her güzel şeyin bir sonu vardır deyimi NOKIA içinde bir gün geldi ve geçerli oldu. 2007 yılına kadar hiç bir firma NOKIA’nın elde ettiği başarıya yakın bir ürün piyasaya sunamadı taki Apple firmasının kurucusu Steve Jobs ilk iPhone’u duyuruncaya kadar.

2007 yılında Dünyadaki telefonların yarısı NOKIA firmasına aitti ve o dönem Apple bu pazarda sadece %5’lik çok ufak bir paya sahiptti. Ancak Apple bu pazarı öyle bir salladı ki Nokia’da tehlike çanları çalmaya başladı.

iPhone’nun bir anda büyük bir başarıya ulaşmasının üzerine 2010 yılında “iPhone killer (iPhone Katili)” olarak piyasaya Nokia N97 telefonunu sundular. Ancak bu atılımda ne yazık ki başarılı olmadı ve Nokia, iPhone piyasa sürüldükten sonraki 6 sene içerisinde piyasa değerinin tam tamına %90’nını kaybetti. 2013 yılında ise bu düşüşü fırsat bilen Microsoft, son 10 yılda Apple ile en iyi rekabet eden firma olan Nokia’yı 7.2 milyar dolara satın aldı.

Fakat bu adım Microsoft’un belki de attığı en kötü adımlardan biri oldu. Microsoft bu satın alımın ardından 2014 yılında Nokia Lumia 530 adında bir telefon piyasa sürdü fakat ne yazık ki bu modelde çok fazla ilgi görmedi. 2016 yılında Microsoft, 7.2 milar dolar ödeyip satın aldığı Nokia’yı 350 milyon dolara neredeyse %90’a yakın bir zararla Foxconn firmasına sattı.

NOKIA neden kaybetti ?

Nokia firmasının Dünyanın en başarılı firmalarından biri iken 2013 yılına kadar dur durak bilmeden kaybetmesi çoğu işletme yönetimi dersinde artık klasik bir inceleme vakası olarak gösterilmesine sebep oldu.

Bu araştırmalar NOKIA firmasının başarısızlığını 3 ana kategoride topladılar. Bunlar sırasıyla ;

• Apple’ın geliştirdiği teknolojiye Nokia’nın yenilmesi
• Nokia’nın yöneticileri arasında ki anlaşmazlıklar ve kibir
• Vizyon Eksikliği

Birinci maddeye baktığımızda bunun biraz şirket dışı bir etken olduğunu görüyoruz. Rakibinizin sizden daha farklı bir tasarımla gelmesi belki sizi bu oyunda biraz geriye götürebilir ancak son iki madde tamamen şirket içindeki sorunlara dayanıyor.

Nokia’nın bu yarışta sürekli olarak geriye düşmesinin sebebi İngilizcede “organisational fear” yani organizasyonel korkunun tüm şirketin içinde hakim olmasıydı.

Şirkette en alt kademe de çalışanlar bir şeylerin yanlış olduğunu farketmelerine rağmen kendilerinin başındaki orta düzey yöneticilerle konuşmaktan çekiniyorlarmış. Aynı şekilde orta düzey yöneticilerde yine bazı şeylerin yanlış gittiğini fark etmelerine rağmen üst düzey yöneticilerle bunu paylaşmaktan çekinmişler.

Nokia çalışanları ile yapılan görüşmelerde en alt kademeden en üste herkes Nokia’nın işletim sisteminin Apple’ın iOS sistemi ile yarışamayacak seviyede olduğunun farkındaymış ve Nokia’nın bunu geliştirebilecek kapasitede olduğuna inanmalarına rağmen yöneticilerden çekindikleri için bunu dile getirmemişler.

Peki üst düzeydeki kişiler bundan haberdar olmalarına rağmen neden bir adım atmamışlar? O dönem eğer Nokia, Apple yazılımının altında bir işletim sistemine sahip olduğunu kabul eder ve bununla yarışabilecek bir yazılımı geliştirmeye çalışırlarsa yatırımcıları, tedarikçileri ve müşterileri kaybedeceklerinden korkmuşlar ve hiç bir köklü değişim yapmamaya karar vermişler.

Böylelikle de Nokia yönetimi, yeni bir işletim sistemi geliştirmek gibi uzun vadeli hedeflere ulaşmak için kaynak ayırmak yerine, kısa vadeli pazar taleplerini karşılamak için telefonlar üretmeye devam etmişler. Ve bu seçimle beraber tarihte zirveden dibe düşenler listesine NOKIA adını yazdırmış oldu.

Uzmanların tüm bu süreç sonunda vardıkları sonuç ise, şirket içi korkuların giderek arttığı bir ekosistemde sorunlar çok bariz görünür hale gelse dahi bu korkulardan ötürü hiç kimse bir şeyleri değiştirmeye çalışmamış. Şirket her darbe aldığında ise Nokia’nın üst ve orta düzey yöneticileri sadece işlerini kaybetmemeye odaklanmışlar. Yöneticiler böyle davranınca da diğer çalışanlarda kişisel kariyerlerine odaklanarak şirketin genel başarısını giderek daha da umursamaz bir hale gelmişler.

Son Söz

Bu tarihi başarısızlıktan sonra Nokia şimdi network ürünlerine odaklanan bir firma haline geldi ve şu an çalıştığı bu alanda iyi işler yapıyor. Ancak bu olay çoğu firma için bir ders niteliğinde oldu ve her çalışanın özgürce fikrini ifade edebildiği, aynı zamanda da hatayı düzeltmek için aksiyon alabilecekleri çalışma ortamlarını yaratmaya firmalar özen gösterdiler. Pixar Animation, Toyota, Starbucks, Apple ve Nike gibi firmalar bunu bir “case study (vaka analizi)” olarak kullanıp kendi DNA’larına geçirmeyi başardılar.

Bu bölümde NOKIA firmasının tarihi başarısızlıklarını ve bundan nasıl dersler çıkarabileceğini konuştuk. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

---

Referanslar

Minds, B. (2021, August 25). Why did Nokia Fail and what can you learn from it?. Medium. https://medium.com/multiplier-magazine/why-did-nokia-fail-81110d981787

Wikimedia Foundation. (2023, June 4). History of Nokia. Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Nokia

Shrivastava, D. (2023, May 16). 6 reasons why Nokia failed?. StartupTalky. https://startuptalky.com/reasons-why-nokia-failed/