Hayatımızın Çan Eğrisi

Herkese merhabalar, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. Bugün, en son üniversite yıllarından hatırlayacağınız çan eğrisi methodunu konuşacağız. Fakat bu sefer not ortalamasını belirlemek için değil, hayatlarımızın gidişatını belirleyebilmek adına bu methodu inceleyeceğiz. İsterseniz buyrun hemen konunun detaylarına geçelim.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

Çan eğrisini daha önce kesin duymuşsunuzdur ama eğer duymayanlar var ise de hızlıca bir özetleyelim. Çan eğrisi genellikle bir sınavda belirli bir geçme notu olan ve bu geçme notunun, çoğunluğun sahip olduğu notların ortalaması alınarak hesaplandığı matematiksel bir yöntemdir.

Çan eğrisinde her zaman çok iyiler, çok kötüler ve orta seviyedekiler yer alır. Yani her zaman bir kaybeden kesim olmak zorundadır. Ama bir de inanılmaz başarılı olanlar vardır, onların sayılarıda genellikle çok azdır. Çan Eğrisindeki en fazla kalabalık olan yerde ise orta seviyede olan kişiler yığılır.

Hep Bir Kaybedenin Olması

Bu eğriye derinlemesine göz atacak olursak eğrinin en başına bakmamız gerekli ki orasıda kaybedenler klübü olarak adlandırabileceğimiz, başarısızlar, en alt kademede olanlar, umutsuz vakalar olarak bilinen bölümdür. Sayıları çok azdır bir sınavdan çok az sayıda kişi sadece inanılmaz başarısız olmayı başarır. Hayatlarımızı bu eğriye oturtmaya çalışırsak kesinlikle kaybedenler klübünde yer aldığınız konular vardır. Hayatınızda örneğin hiç keman çalmadıysanız büyük ihtimal çan eğrisinin en başındaki “konudan habersiz olanlar” bölümünde yer alırsınız. Ancak yaptığınız işte ofisteki diğer iş arkadaşlarınıza oranla ya ortalama yada en üst bölgede yer alıyor olabilirsiniz. İş yerindeki çan eğrinizde ortalama iseniz, aile arkadaşlık bağları konusunda belki en üstte yer alıyor olabilirsiniz.

Ancak hayatta ne yaparsak yapalım her zaman dipte olan ve dipte olmaya devam edecek olan kişiler var olmaya devam edeceklerdir. Benim için çan eğrisinin en ilginç bulduğum noktası aslında burası değil, çan eğrisinin ortalama bölümü bence en ilgi çekici bölümdür.

Ortalamada Bir Ömür Yaşayanlar

Ortalama olanların durumu bence en dipte olanlara göre daha kötüdür. Neden diye şu an sorgulayabilirsiniz. En dipte olan kişi genelikle bunun farkındadır ve en dipten kurtulmak için çaba göstermesi gayet doğaldır. Dibe vurduğunu bilir ve dipte olmanın rahatsızlığını sürekli olarak yaşar. Kimse sürekli olarak en dipte yaşamak istemez. Dipte olmak kaybetmektir, sevilmemektir, hor görülmektir, bilgisiz ilan edilmektir. Dibe düşen kişiler eğer olurda ordan kurtulmayı başarırlarsa, tekrar oraya dönmemek için her şeyi yaparlar çünkü oranın tadının ne kadar acı olduğunun farkındadırlar.

Gelelim çan eğrisinin dolup taşan, standardı belirleyen kısmına; burda yer alan kişiler konfor alanının keyfine varmışlardır. Eğer çan eğrisindeki ortalamanın içindeyseniz, yeriniz fena değildir sınıfı geçersiniz. Çalıştığınız iş yerinde en kötü pozisyonda yer almazsınız, en kötü maaşı değil ortalama maaşa sahip olursunuz. Bu güzeldir, dipte olmadığınızı bilirsiniz ancak en tehlikeli yer burasıdır. Dibe düşmeye en yakın kişiler çan eğrisinin ortalamasında gelirler. Çünkü kendilerini geliştirmeye çok fazla ihtiyaç duymazlar, konfor alanı onların gelişmelerini durdurur. Dünya da pek çok insan baktığınızda ortalama kısımda yer alır.

Örneğin, Dünyada ki insanlarının gelir düzeylerini ortaladığınızda yine karşınıza çan eğrisi çıkar. Aldıkları eğitim, mutluluk düzeyi, vücutlarının görünüşleri, aile bağları, seyahat etme yüzdeleri, bize yine çan eğrisini çizer durur.

Ortalama seviyeye sahip olan kişiler hayatlarını daha ileri taşımak için bir şey yapmak zorunda hissetmezler. Sahip oldukları hayat onlar için yeterlidir ancak bu halkada ki en zayıf kitle genellikle burasıdır. En ufak bir değişken bu kitleyi bir anda dibe atabilir. COVID vakası olduğunda bundan en çok etkilenen yine çan eğrisinde yığılmış olan kişiler oldu. Çan eğrisinin altın kısmında yer alanlar ise bundan en az etkilenen kişiler olmayı başardılar.

Madem çan eğrisinin altın kısmından konu açıldı bir de gelin sayıları çok az olan ama eğride ki en üst bölgede tutunmayı başaran bu bölgeyi bir inceleyelim.

Çan Eğrisinin İmrenilen Kısmı

Her çan eğrisinde herkesin imrendiği kısım vardır. Genellikle dipte olanlar ve ortalamada yer alan yığınlar bu kişilerin kafayı kırdıklarını ve ulaşılamayacak noktalara bu sayede ulaştıklarını düşünür. Genellikle bu alanda ki kişileri, eğrinini diğer kısmında yer alanlar çok fazla sevmezler. “Çekilemeyenler” olarakta adlandırıldıkları olur. Bu grupta yer alanlar ise eğride kendinin en çok farkında olanlardır. Onlar hep en üst kısmı odaklarlar, bu kişiler için ortalama bir sonuç kabul edemez. Ya en iyisi olmalıdır yada bu yarışa hiç girmezler. Aynı zamanda mükemmeliyetçilik kısmına girip, kendilerini bu yarışta geriye düşürmezlerde çünkü farkındalıkları oldukça yüksektir.

Bu grupta yer alanlar çok ama çok az sayıdadır, çünkü bu kesimdeki kişiler bu noktaya gelebilmek için hayatlarında çok fazla alanda fedakarlıklar yaparlar. Kendilerini geliştirmek için her saniyeyi kullanma peşindedirler. Eğer bir gelişme kat ettiklerini göremezler ise, bu onlar için olabilecek en kötü şeylerden biridir. Öğrenmeye sürekli olarak açtırlar ve yüksek disipline sahiptirler. Başarının ağır bir bedeli olduğunun farkındadırlar. Herkesin tercih ettikleri yoldan yürümeyi seçmezler farklı şeyler yapabilmek için çok fazla deneme yaparlar. Başarı onlar için çok önemli olsa da başarısızlık onlar için Dünyanın sonu değil, sadece edinilmesi gereken bir tecrübedir. Başarısızlığıda bu işin bir parçası olarak görürler. Kısa vadeli hedeflerden çok, uzun vadeli başarı planlarına odaklanırlar.

Eğer Dünya da milyoner olanların sayısına bakarsanız, en iyi yönetmenlere, en başarılı sanatçılara, Dünyanın en iyi sporcuları, F-1 pilotları, basketbolcuları, yöneticileri, bu kişilerin sayısı her zaman çok ama çok azdır. Onlar nadir bulunan tropik meyvedirler, öyle her yerde karşınıza çıkmazlar. Başarılı olmak için kendi alanlarında çoğu insanın çalıştığı miktarın kat ve katını çalışmışlardır. Başarıları genellikle çok fazla tesadüf eseri olmaz, arkaplanında çok fazla emek ve acı tecrübeler vardır. Eğer şans eseri veya hile hurda ile buraya girdilerse de öyle yada böyle bu kesimde tutunamaz bu paydadan düşerler.

Peki Siz Çan Eğrisinde Tam Neredesiniz?

Şu ana kadar çan eğrisinin bölümlerini tek tek inceledik ve geldik sorulması gereken en ama en önemli soruya; siz şu an yaşadığınız hayatta çan eğrisinin tam olarak neresinde yer alıyorsunuz? Eğer en dipteyseniz hiç üzülmeyin çünkü en dipte kalmak insana acı verir ve bizler acıdan hemen kurtulmak için her şeyi yaparız. En dibe vurmuş olanlar en şansız olanlar değil çabalamak için her şeyini ortaya koyacak olanlardır. Belki hayatınızda şu an en dipte olabilirsiniz, sakın buna üzülmeyin çünkü bunun farkındaysanız eğer er yada geç bu evreyi arkanızda bırakırsınız.

Belki de hayatınızın altın çağı diyebileceğiniz döneminde yaşıyor ve çan eğrisinin en sonunda yer alan altın havza diyebileceğimiz kısmındaysanız da bu sizin için harika bir haber. Çünkü oraya gelmek için eminim ki çok emekler vermiş ve çok zor günlerle yüzleşmek zorunda kalmışsınızdır. Oraya gelinceye kadar çektiğiniz çilelerin izleri hala geçmemiştir. Ve orda kalmak için sizlerde elinizden geleni yapacaksınızdır.

Gelelim çan eğrisinin en tehlikeli kısmına, çan eğrisinin yığılma yapan, her 10 kişiden 8’inin genellikle girdiği aralık olan ortalama da yer alanlar. Şu an kendi hayatınız dipte değildir ama mükemmelde değildir. Sokakta yaşamıyorsunuzdur ama yaşadığınız yerde, sizin tam hayalinizde ki yer değildir. İşsiz değilsinizdir ama çalıştığınız işi sadece ay sonunu getirmek için yapıyorsunuzdur. Görünüşünüz, ilişkileriniz, kültür seviyeniz, hobileriniz hepsinden birer parça bir şey vardır hayatınızda, hiç biri berbat denecek kadar kötü değildir ama vay be diyecek kadar da mükemmel değildir.

Hayatınızda sahip olduğunuz hiç bir şey en dipte değildir, ortalama da olmak “yeterde artar” deyip hiç bir değişiklik yapmak istemiyorsunuzdur. Eğer eğrinin bu bölümünde olduğunuzu düşünüyorsanız, ne yazık ki eğrideki en hassas olan yerdesiniz. Rahat alanının konforu sizin gerçek potansiyelinize ulaşmanızı yıllar yıllar önce bloklamış olabilir. Yeni şeyler denemek artık aklınızdan dahi geçmiyor olabilir. Kalabalığın içindeki herhangi bir bireye dönüşmüş ve orada sıkışıp kalmış olabilirsiniz.

Çan Eğrisinde Yukarılara Tırmanmak

Madem durum böyle iç karartıcı, bunun önüne geçmek için yani çan eğrisinde üst sıralar tırmanmak için ne yapmalı? Kendinize şu an 10 üzerinden bir puan verecek olsanız, 1 en kötü 10 mükemmel olacak şekilde bu puanlamayı yaparsanız; şu an kendinize kaç puan verirdiniz?

Yalnız bu puanlamada şu an yaptığınız iş, sahip olduğunuz ilişkilerin durumu, vücudunuzun görünüşü, hayallerinizin gerçekleşme oranını göz önünde bulundurarak bu puanlamayı yapın. Gerekirse şu an yayını durdurun ve bir kaç saniye bunu bir düşünün.

Büyük ihtimal 10 üzerinden 3’ün altında bir rakam vermeyeceksinizdir ve yine büyük bir ihtimal 7-7.5’un da üstünde olmayacaktır bu rakam. Birde şimdi ulaşmak istediğiniz rakamı düşünün, direk olarak 10 olmasına gerek yok 8-9 da oldukça mükemmel bir yaşamı temsil edebilir. Aradaki fark belki 3 yada 4 puan olabilir.

Sizce bu farkı neler yapsanız kapatabilirsiniz? Hemen her alanda her şeyi listede en yukarılara taşımaktan bahsetmiyorum. Yani en kolay şekilde çok ufak miktarla ilerleme kaydedebileceğiniz hangi konular var? Eminim bu yayını dinleyen herkes, kendini olduğundan çok daha iyi bir duruma getirecek özelliklere sahiptir. Ancak yine bu grubun içinden çok azı bu değişimler için bir aksiyona geçer.

Kafanızdaki mükemmel olan o seviyeye ulaşmak için aslında uçurum farklara sahip olmadığınızı fark etmişsinizdir diye umuyorum. İnanın arada ulaşılmayacak farklar yok, sadece katedilmesi gereken ve emek harcanması gereken bir takım görevler ve yollar sizi bekliyor. Unutmayın ki çan eğrisinin şekli hep aynı kalsada, eğrinin içindeki kişiler sürekli olarak yer değiştirir.

Bu bölümde hayatlarımızın çan eğrisinin nerede olduğunu ve bu eğride nasıl daha yukarılara çıkabileceğimizi inceledik. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere kendinize çok iyi bakın, hoşçakalın.

---

Referanslar

Mcleod, S. (2023, June 16). Introduction to the normal distribution (Bell Curve). Simply Psychology. https://www.simplypsychology.org/normal-distribution.html