İş Yerinde Nelere Hayır Demeli

Herkese merhabalar, yeni bir yayına daha hoş geldiniz. Bugün çalıştığınız iş yerinde hangi konularda “hayır” demenin sizin faydanıza olacağını ve bunu tam olarak nasıl en doğru şekilde yapabileceğinizi konuşacağız. İsterseniz buyrun hemen konunun detaylarına geçelim.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

İş yerinde hayır demek genellikle zordur, özellikle de kariyerinizin henüz başındaysanız sizden istenilenleri geri çevirmek pek çok kişinin yapmak istemediği bir yaklaşımdır. Çevrenizdeki insanlarda hayal kırıklığı yaratmak istemediğinizden dolayı belki elinizden geldiği kadar bu istekleri yerine getirmeye çalışıyor olabilirsiniz.

Ancak ne zaman hayır diyeceğinizi öğrenmek, işyerinde öğrenilmesi gereken en temel becerilerden biridir. Bu, sizi yalnızca fazla çalışmaktan ve istismar edilmekten korumakla kalmaz, aynı zamanda işiniz için sahip olduğunuz tutku ve güdüyü korumanıza da yardımcı olur. Hevesli çalışanlar çoğu zaman her şeye evet demek zorunda hissederler, bu da onların ilerleyen süreçte bitkin düşmesine, yaptıkları işten soğumalarına ve genel performanslarının azalmasına sebep olur.

Her şeye hayır der isenizde işten kaçan kişi olarak ilan edilebilir ve çevrenizden olumsuz dönüşler alabilirsiniz. Bu yüzden hangi durumlarda “hayır” demeniz gerektiğini anlamak ve kırmızı çizgilerinizi bu alanlarda belirlemek, kendi kariyeriniz için oldukça önemli. İsterseniz gelin hangi durumlarda hayır demeniz gerekli bunlara tek tek göz atalım.

Üsteleneceğiz Yeni Görev İşinizi Olumsuz Etkileyecekse

Bir göreve hayır demeden önce, gerçek sorumluluklarınızı net bir şekilde anlamanız oldukça önemli. Çalıştığınız işin ne gibi sorumlulukları içerdiğini, o işte çalışmaya başlamadan önce iyi şekilde anlamaya özen göstermelisiniz. İş tanımızda olmayan şeyleri biri sizden isterse ve siz iş tanımızı tam olarak bilmiyorsanız tüm bu isteklere evet deyip yüzlerce sorumluluk altında ezilebilirsiniz. Sizin için zorlayıcı veya alışılmadık olan bir görev belki sizin kariyerinizde olumlu değişimler yapacaktır fakat bu yeni görevinde sizin çalıştığınız alanın sınırlarının içinde olması koşulunda ancak bu gerçekleşebilir.

Diyelim ki bir kişi size çalıştığınız alanın dışında bir sorumluluk almanızı teklif etti, bu esnada karşınızda ki kişiyi incitmeden en doğru şekilde nasıl “hayır” diyebilirsiniz. İlk olarak hayır cevabını direk olarak söyleyin yani belki zamanım olursa bakarım, belki üzerinde çalışabilirim gibi cevaplar karşı tarafta evet olarak algılanır. O işi daha sonra vakit bulamayıp yapamaz iseniz size görevi veren kişi bundan sizi sorumlu tutar. Bu yüzden böyle bir senaryo ile karşılaşmamak için direk olarak bunu yapamayacağınızı söyleyin bu esnada kaba olmanıza da tabiki gerek yok.

İş yükünüz ve öncelikleriniz konusunda dürüst olmanız ve kendinizi kaldıramayacağızdan fazla sorumluluktan korumak, sizin profesyonel sağlığınız için önemlidir. Bu yanıt, gelecekte olan önünüze çıkacak olan “şu nada bir bakı ver” tarzı sorumluluklarında önünü kesecektir.

Bitiş Tarihinin Gerçek Dışı Olması

Size bir bitiş tarih verildiğinde, görevin kapsamını ve kullanabileceğiniz kaynakları anlamak için biraz zaman ayırın. Görevi daha küçük parçalara bölüm ve her bölüm için gereken süreyi tahmin edin. Tüm bunlar tamamladıktan sonra son teslim tarihinin gerçekçi olmadığına inanıyorsanız, bu sorunu paylaşmanın zamanı gelmiştir demektir.

Endişenizi destekleyecek olan bir takım veriler ile bu konuyu gündeme getirmek ve yeni bir bitiş tarihi belirlemek sizin de gereksiz yere stres yaşamınızı önleyecektir. Ayrıca bu sayede bitiş tarihi gelip elinizdeki iş tamamlanmadığında kendinizi çok daha zor bir durumda bulabilirsiniz. Bu tür endişeleride son dakikaya kadar bekletmek sizi psikolojik olarak daha fazla zorlayacak ve her geçen gün bu konuyu açmak daha da zor hale gelecektir.

Bitiş tarihleri çalışanları en fazla strese sokan kavramlardan bir tanesidir ve çoğunlukla burda yaşanan sorun, çalışanların yöneticilerden ve diğer iş arkadaşlarından çekinip bu sorunu söylerlerse işten kaçan, tembel veya sürekli sorun çıkaran kişi olarak ilan edilme korkularından dolayı bunu saklamalarından kaynaklanır.

Ancak eğer daha gerçekçi bir bitiş tarihi önerebilir ve bunu destekleyici bir takım verilerle bunu gündeme getirirseniz; bu sizin bu işi önemsediğinizi ve tehlikeleri önceden sezebildiğinizi gösterir. Kariyerinizin ilerleyen zamanlarında bu tür geri dönüşler vermeniz sizi daha iyi pozisyonlara taşıyabilir.

İzinde İseniz

Pek çok kişi izine çıkacağı zaman bunu müşterilerle ve ekip arkadaşlarıyla paylaşmayı ya unutur ya da tercih etmez. Çünkü herkes çok yoğun bir tempoyla çalışırken sizin izine çıkacağınız haberini diğer insanlarla paylaşmak belki de isteyeceğiniz en son şeylerden bir taneisidir. Fakat bunu yapmaktan çekinirseniz tatilde iken iş yerindeki sorumluluklarla uğraşmak zorunda kalabilirsiniz. İzine çıkacağınız süreyi paylaşmanıza rağmen hâlâ size ulaşmaya çalışan ve sizden bir takım isteklerde bulunanlar olursa da bu kişilere “hayır” diyebilmeyi bilmek gerekiyor.

Herkesin tatile çıkmaya ve biraz da olsa çalıştığı ortamdan uzaklaşmaya hakkı var ve bu sürede karşınızdaki kişi kim olursa olsun rahatsız edilmek kabul edilemez. Her kişinin de bu sınırlara saygısı olması oldukça önemli, eğer ki bu tür durumlara çok sık maruz kalıyorsanız da bu konuyu gündeme getirmeli ve bazı sınırlar çizmelisiniz.

Bu adımı atmak yine tabiki çoğu kişinin yapmak istemediği bir şeydir fakat bunu yapmaz iseniz kişisel zamanlarınıza kimse saygı duymamaya başlar. Bunun olmasındansa izindeyken çalışmayacağınızı net bir şekilde lafı hiç dolandırmadan söylemek hem yanlış anlaşılmaları ortadan kaldırır hem de son dakika taleplerinin önüne geçilmesini sağlar.

Biri Sizden Faydalanmaya Çalışıyorsa

İş yerlerinde bazende karşısındaki kişinin hayır diyemeyeceğini bilen insanlar, bundan faydalanmaya çalışırlar. Sizin sorumluluğunuzda olmayan işleri sizin üstünüze yıkmaya çalışanlar her zaman olur. Bunun önüne geçmek içinde yine lafı hiç dolandırmadan bunu direk olarak yapamayacağınızı belirtmek ve sizin sorumluluğunuzda olmadığını paylaşmak sizin için atılacak en iyi adımdır. İlk başta belki bunu söylemek size zor gelebilir veya çekinebilirsiniz fakat 20 saniyelik bir baskının altına giremeyip bunu direk olarak söylemez iseniz bu tarz kişiler sürekli olarak size ekstra işler getirir ve sizden sürekli olarak faydalanmaya çalışırlar.

İş yükünüz ve öncelikleriniz konusunda net olabilirseniz kendinizi ekstra sorumluluklardan kurtarabilirsiniz. Öte yandan buna hayır diyememek iş yükünüzü artıracağı için ana sorumluluğunuzu yerine getirmekte zorlanır ve genel iş performansınızda düşüşler yaşarsınız. Siz her ne kadar çevrenizde ki her insana yardım etmeye çalışmak için çabalasanızda ve niyetiniz tamamen iyi de olsa çok fazla bölünmek zorunda kalacağınızdan dolayı her işi yarım yapmaya başlar ve hiç birinde büyük bir başarı gösteremezsiniz.

Bilmediğiniz veya Güvende Hissetmediğiniz İşler Sizden İstenildiğinde

Ben yaklaşık 10 yıl kadar elektrik mühendisi olarak farklı firmalar bünyesinde şantiyelerde çalıştım. Bu esnada gördüğüm iş kazalarının en temel sebebi bir işi daha önce hiç yapmamış bir kişinin o işi ilk defa yapmaya çalışmasından kaynaklanıyordu.

Bir görevin sizin için güvenli olup olmadığından emin değilseniz bunu kesinlikle ve kesinlikle meslektaşlarınızla veya yöneticinizle konuşmadan yapmayın. Rahatsızlık duyduğunuzu ve bu işi daha önce hiç tek başınıza yapmadığınızı bildirin. Ağzınızdan çıkacak sadece bir kaç adet kelime belki de hayatınızın tüm geri kalanını etkileyecek bir iş kazasını önleyebilir.

Benim işten anlamadığımı düşünmesinler yaklaşımı yüzünden çoğu kişi “hayır” diyemiyor ve bu iş çok ağır kazalar ile sonuçlanabiliyor.

Sadece şantiye gibi tehlikeli alanlarda çalışmasanız dahi daha önce bilmediğiniz bir konuda hiç yardım ve görüş almadan o işi denemek sizi fiziksel yaralamasa dahi kariyerinizi yaralar. Eğer bu tür sorunları dile getirmeyi başarabilirseniz; bu, sizin sorunları direk olarak paylaşabildiğinizi gösterir. Pek çok kişi problemleri paylaşmanın kendisi için olumsuz bir ön görüyü getireceğini düşünsede aslında bu tam tersi şekilde işler. Sorunlar paylaşılmaz ve bir gün bir hata olursa bu durumdan herkes sizi suçlu tutar. O yüzden böyle durumlara maruz kalmamak için kendinizi net bir şekilde ifade etmeye özen göstermelisiniz.

Eğer ki kendinizi ifade etmekte ve düşüncelerinizi açıkça ifade etmekte zorluk yaşıyorsanızda bu asla sizde bir sorun olduğunu göstermez. İçe kapanık karakterler genellikle zayıf karakter olarak algılansa da aslında bu kişiler dışa dönük kişilere göre çok daha farklı yetenekleri vardır. Bu konuyu çok derinden ele almış kitaplardan biri olan “The Quiet (Sessiz)” kitabını da okumanızı tavsiye ederim.

Son Söz

Konuyu toparlayacak olursak yaptığınız işte daha iyi bir konuma gelmek ve size ait olmayan sorumlulukların altında boğulmak istemiyorsanız hiç çekinmeden “hayır” diyebilme yeteneğine sahip olmanız gerekiyor. Bunu yapamadığınız sürece her ne kadar çabalarsanız ve her ne kadar tüm çevrenizdeki kişilerin sorunlarıni elinizden geldiğince çözmeyede çalışsanız bu işin sonunda en büyük darbeyi gören her zaman siz olursunuz.

Bu bölümde iş yerlerinde nelere hayır denilmesi gerektiğini ve bunun ne gibi durumlara yol açtığını inceledik. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere kendinize çok iyi bakın, hoşçakalın.

---

Referanslar

Angelos, T. (2023, April 18). 6 times you should say no at work (and exactly how to do it). https://www.fastcompany.com/90882657/times-to-say-no-at-work-how-to-do-it

Knight, R., Valcour, M., & Davey, L. (2019, August 15). How to say “no” at work without making enemies. Harvard Business Review. https://hbr.org/2019/08/how-to-say-no-at-work-without-making-enemies