Hayattan Kopmadan Dijital Detoks

İnsanlık tarihinde iletişim kurma yollarının en üst seviyeye geldiği her sorunun yanıtının saniyeler içerisinde bulunabildiği şu günlerde arada tüm bu dijital yaşama ara verip bir detoks yapmaya her insanın ihtiyacı var. Bu bölümde de hayatlarımızdan tamamen kopmadan nasıl dijital detoks yapabileceğimizden konuşacağız. İsterseniz buyrun hemen yayına geçelim.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

Teknoloji Her zaman Kötü Mü?

Teknoloji hayatımızı her geçen gün daha da kolaylaştırıyor ve daha fazla imkanı bizlere sunuyor. Ancak akıllı telefonlarda, sosyal medyada ve dijital içerikler tükettiğimiz tüm diğer platformlarda harcanan zamanlar eğer belirli limitlerin üzerinde olurlarsa bizlere psikolojik ve fiziksel zararlar vermeye başlıyorlar. Johns Üniversitende psikiyatri ve davranış bilimleri yardımcı doçenti olan Carol Vidal aşırı teknoloji kullanımının, kaliteli uyku uyumaya, sosyalleşmeye, ve egzersiz yapmaya ayrılan zamanı azalttığını paylaşıyor.

Haziran 2020’de Dialogues in Clinical Neuroscience dergisinde yayınlanan bir makalede, çok sık teknoloji kullanımının bazı durumlarda dikkat eksikliği semptomlarını arttırdığı, duygusal ve sosyal zekayı olumsuz etkilediği, sosyal izolasyona sebebiyet verdiği, beyin gelişiminde olumsuz etkiler yaptığı ve uyku bozukluğuna sebep olduğu ortaya çıkmış.

Kuzey Carolinanın, Durham şehrinde yer alan ve kar amacı gütmeyen bir araştırma enstitüsü olan RTI International‘da halk sağlığı araştırma analisti olan Madeleine George, “Teknoloji ve sosyal medyanın bizlerde yarattığı etkilerin kullanan kişinin bu araçları nasıl kullandığına ve karakterlerine bağlı olduğunu söylüyor.

Aslında bu araçları kullanma sürelerimiz ve amacımız onlardan yarar mı yoksa zarar mı göreceğimizi belirliyor.

Sadece teknoloji veya sosyal medya değil hayatınızda ki herhangi bir şey; düşünmenize engel oluyor, davranışlarınızı olumsuz etkiliyor, kişisel ve profesyonel hayatınızdaki ilişkilerinize zararlar veriyorsa bu etkileşimi yeniden gözden geçirmelisiniz.

Libyan Journal of Medicine tarafından 2021’de yayınlanan bir araştırma, sosyal medya detoksunu tamamlayan öğrencilerin ruh hallerinde, uykularında ve endişe seviyelerinde olumlu değişiklikler bildirdiklerini ortaya çıkarmış. Şubat 2020’de Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking dergisinde yayınlanan başka bir araştırma, Instagram’ı kullanmayı bırakan kadınların sosyal medya uygulamasını kullanmaya devam eden kadınlara göre daha yüksek yaşam doyumuna ve daha olumlu davranışlara sahip oldukları keşfetmiş.

Belki biranda tüm bu platformlarla ilişkinizi kesmek veya teknolojik araçları tamamen bırakmak söz konusu olmayabilir. Fakat hala hayattan kopmadan yapabileceğimiz bazı dijital detokslar var, isterseniz gelin bunlara tek tek göz atalım.

1. Ekranlardan Uzak Durmanız Gereken Zamanı Belirleyin

Pek çoğumuzun yaptığı işe bilgisayarlar ve ekranlar dahil oluyor o yüzden bunlardan tamamen uzaklaşmak mümkün olmayabilir fakat bu ekranlardan ne kadar süre uzak duracağınızı belirlemek bu araçlardan zarar görmenizi engelleyebilir. Örneğin öğle arasında telefonunuzdan bir şeyler izleyip yemek yemek yerine telefonunuzu uçak moduna alıp bu cihazlardan bir süreliğine uzak kalabilirsiniz.

Ben genellikle telefonumda ve bilgisayarımda modları çok fazla kullanıyorum. Her türlü mobil cihazda bu modlar yer alıyor; çalışma esnasında hangi uygulamanın bildirim gönderip göndermeyeceğini seçebiliyorsunuz ben odaklanma, uyku ve kişisel olarak 3 adet modu sürekli olarak kullanıyorum. Uyku modu ise en yararlı bulduğu mod çünkü uyurken telefonunuza bildirim veya çağrı dahi gelse sessiz modda geliyor ayrıca eğer isterseniz uyku modunda aramalarıda sesliye alabiliyorsunuz.

2. Teknolojiye Periyodik Aralar Verin

Daha iyi hissetmek için belirli aralıklarla teknolojiden uzaklaşırsanız, ki tamamen kopmaktan bahsetmiyorum, sadece belirli periyotlarda teknoloji ile olan ilişkinizi keserseniz, bundan çok büyük faydalar sağlarsınız.

Özellikle telefonuzda veya diğer mobil cihazlarınızda çok fazla zamanınızı çalan uygulamaları önce analiz etmeli ardından bunlara belirli sürelerle aralar vermelisiniz. Sosyal medya platformları bizlerin daha fazla zamanını ele geçirmek için sürekli olarak evriliyorlar. Fakat bu mecralarda kaybolmamak için hala kullanılabilecek etkili yöntemler var; örneğin Instagramda mute (yani sessize alma) özelliği var.

Çok fazla bu platformlarda vakit geçirmesemde bazı paylaşımları cidden çok gereksiz bazılarını da çok olumsuz buluyorum. Özellikle siyasi içerikleri paylaşan arkadaşlarımı mute özelliği ile sessize aldım. Haklı dahi olsalar hayatınıza olumsuzluk katan her kişiden ve her şeyden mümkün mertebe uzak durmak bizlerin faydasına olacaktır. Bazende çok gereksiz içerikler paylaşan kişiler oluyor bir arkadaşlık bağınız olduğu içinde takip etmeyi bıraktığınızda farklı bir mesaj vermiş olabiliyorsunuz bunun yerine bu kişileri sessize alabilirsiniz.

Sosyal medya da sadece fayda göreceğim kişileri takip etmeye başlayınca günde 5-10 dakika dahi bu platformlarda vakit geçirmez oldum çünkü insaların %90’ı başkasına yarar sağlayacak bir paylaşımda bulunmuyor.

3. Akıllı Saatleri Kendi Avantajınıza çevirebilirsiniz.

2018 senesinde yurt dışında eğitim almak için bir aile ile birlikte kalıyordum ve ev sahibimizin torunu ve kızı bizi ziyarete geldiler. 4-5 yaşlarında olan bir kız çocuğu ve 6-7 yaşlarında bir erkek çocuğu yaklaşık 1 ay kadar bizle kaldılar ve bir defa bu iki kardeşin telefon yada table kullandığı görmedim. Şu an tüm çocuklar tabletlerle resmen bir madde bağımlısı gibi bağlılar ve bu çocukların annesine bunu nasıl başardıklarını sordum. Kullandıkları yöntem oldukça ilgilimi çekti.

Anne ve baba eve geldiklerinde telefonlarını buzdolabının üstünde şarja bırakıyorlardı ve akıllı saatlerini acil aramalar veya bildirimler gibi şeyler için sürekli olarak kollarında tutuyorlardı. Ayrıca bilgisayar ve tabletlerinide eve asla getirmiyorlardı ve kendi evlerinde televizyon olmadığını, sadece film geceleri için bir projeksiyon cihazına sahip olduklarını söylediler.

Bu sayede çocuklar doğduklarından beri anne ve babasını herhangi bir elektronik cihaz kullanırken görmemişler. Evde sürekli resim yapıyorlardı, devasal parça bulmacaları ve legoları inşa ederek tüm günlerini geçiriyorları. Sizlerde evde geçireceğiniz zamanı telefonunuzdan uzak kalarak ama tamamen bağlantınızıda koparmadan bu şekilde geçirebilirsiniz.

4. Telefon Olmayan Yerleri Belirlemek

Evde, ofiste veya tatilde nerde ne zaman telefonunuzun yanında olup olmayacağını belirlemelisiniz. Örneğin mutfak masasında yemek yerken o alan telefonsuz alan olabilir veya işinize odaklanmaya çalışırken telefonu sizden uzak bir yere bırakabilirsiniz. Özellikle uyuduğunuz yerde telefonun ulaşılabilir bir yerde olması uyku kaliteniz için oldukça zararlı olacaktır. Aynı odadada telefonunuz tutsanız dahi yattığınız zaman yataktan kalmadan ulaşılmayacak bir yere telefonu konumlandırmak uyku kalitenizi artıracaktır.

Ben bu podcastleri hem hazırlarken hemde kayıtları yaparken telefonu çalıştığım yerden uzakta tutuyorum böylelikle çalışmam bölünmüyor. Başka bir yayında 9-5 işlerin neden verimsiz olduğundan konuşmuştuk o yayın için araştırma yaparken insanların bir gün içerisinde üretken olabildiği sürenin 2 saat 53 dakika olduğunu öğrenmiştim. Her gün 3 saat tam performanslı çalışabilme olanağınız var iken bu süreyi telefonlar ve diğer dikkat dağıtıcı araçlar ile heba etmeyin.

5. Doğada Zaman Geçirmek

Tüm bunları yapsanız dahi tamamen yenilenmek için doğada vakit geçirmeniz ve bu araçların zıttı yönde aktiviteler yapmanız gerekiyor. Örneğin kitap okumak, koşuya çıkmak, basketbol oynamak, gün batımı izlemek, kamp yapmak veya yüzmek gibi.

Amerika’da firmalara bu tarz hizmetler sunan bir şirket var; ismide Digital Detox, bu firma şirket çalışanları için kamplar düzenliyor fakat bu etkinliklere gittiğinizde hiç bir mobil cihaz kullanamıyorsunuz. Firma sizin acil durumlar için gerekli olan bilgilerinizi topluyor ve yaklaşık 3 gün süren bu kamplara katılmadan önce sizin elektronik cihazlarınızı alıp bir yerde muhafaza ediyorlar. Acil durumlar için ise, size ulaşmak isteyenler bu firma ile iletişime geçebiliyorlar.

Bu tür bir hizmet için herhangi bir ücret ödemenize gerek yok kendinizde bir kaç günlüğüne hayata bir mola verip bir kampa gidebilir sahil kenarında bir gün geçirebilir veya bisikletinizi alıp biraz bulunduğunuz ortamdan uzaklaşabilirsiniz. Amerikada ki firmalar bu etkinliklere katılan çalışanların, daha üretken olduklarını ve ofise döndüklerinde daha pozitif olduklarını gördükleri içinde bu tarz etkinliklere oldukça fazla paralar harcıyorlar.

Bir insanın psikolojik olarak sağlıklı bir yaşam sürebilmesi için günlük minimum 2 saat maksimumda 5 saati kendisine ayırması gerektiği keşfedilmiş. Kendinize ayırdığınız bu zaman zarfı spora gitmek, aile ile zaman geçirmek ve eğlence için ayırdığınız aktivitelerin hepsini kapsıyor.

Kendinize ayırdığınız bu zaman dilimide 5 saatin üzerinde olursa bundan psikolojik olarak zarar görmeye başlıyorsunuz. Bu zamanları ayıramadığınızda ise beynininiz bunları biriktiriyor ve farklı şekillerde dışa vuruyor; o yüzden kendiniz için güzel bir şeyler yapmak teknolojiye biraz mola vermek ve rahatlamak insani olarak en doğal hakkınız.

Bu bölümde hayattan kopmadan nasıl dijital detokslar yapılabileceği hakkında konuştuk. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

---

Referanslar

Lawler, M. (2021, December 30). How to do a Digital Detox. EverydayHealth.com. Retrieved April 27, 2023, from https://www.everydayhealth.com/emotional-health/how-to-do-a-digital-detox-without-unplugging-completely/

Holmes, C. (2022, September 12). ‘too much free time won’t make you happier’ . CNBC. Retrieved April 27, 2023, from https://www.cnbc.com/2022/09/08/too-much-free-time-wont-make-you-happier-says-psychologist-how-many-hours-you-really-need-in-a-day.html