IMDB’nin Gizli Kahramanları

Herkese merhabalar, bugün internetin favori film değerlendirme ve oylama sitesi olan IMDB’nin bugünlere gelmesini sağlayan süper kullanıcılarından bahsedeceğim. IMDB’nin arkaplanında yıllardır çalışan ve belirli verileri IMDB’ye sunan bu kişileri duymamış olabilirsiniz fakat bu yayında bu kişileri beraber inceleyeceğiz.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

Texas’ta bir film Tutkunu: Les Adams

Les Adams, Eastland, Teksas’a 1960’larda geldiğinde, petrol patlaması için 50 yıl geç kalmış bir kasaba ile karşılaştı. Ama Adams farklı bir hazine peşindeydi. Bir bowling salonunda eski patronu, politikacı Preston Smith’te denk geldi, ve kendisinin Eastland’daki bir matbaa işini devrettiğini duydu. Bu matbaa, yıllarca film endüstrisi için broşürler hazırlıyordu fakat artık film sektöründen ayrılıp restoran menülerini basmaya karar vermişlerdi. Smith, elinde Adams’ın ilgisini çekebilecek bazı basın kitaplarına sahip olduğunu söyledi. Adams, film sektörü için basılmış olan binlerce broşür, kitap, tanıtım, reklam vb. gibi yayılı basınları Smith’den satın aldı.

Sonraki otuz yıl boyunca Adams, boş zamanlarını koleksiyonuna ekleyebileceği yazılı basınları araştırmak için harcadı. Özellikle de 1930’lardan 1960’lara kadar sinema konusundaki uzmanlığı giderek genişledi. Adam’ın koleksiyonu 1990’ların sonuna gelindiğinde inanılmaz derecede genişledi ve 1999 yılında Adams, hayatında ilk defa world wide web sözcüğünü duydu.

Pek çok kişi o dönemlerde internetten nasıl faydalanabileceklerini bilmiyordu ve Adams neredeyse tüm hayatını harcayıp bir araya getirdiği bütün bu yazılı evrakları internet üzerinde paylaşma fikrine önce sıcak yaklaşmamış. Fakat internet sayesinde bütün film araştırmacılarının dikkatini çekebilme fikri sonradan bu yaklaşımını değiştirmiş.

1999 yılında İngiliz bilgisayar mühendisi Col Needham Internet Movie Database baş harflerini bir araya getirerek IMDB websitesinin ilk adımlarını atmış. Les Adams websitesini kendi kurmamış olsada 1999 yılından bugüne IMDB’de listelenen filmler için yaklaşık 7.000 plot summary (olay örgüsü özeti), 890.000 adetten fazla da film ve televizyon serisi için bilgilerini paylaşarak katkıda bulunmuş. Les Adams 2023 yılı itibariyle 88 yaşında ve 1999’dan bugüne kadar yaptığı katkılar ile IMDb’de en çok katkı yapan 41. kişi olmuş durumda. Listenin başında ise toplamda 22 milyon değerlendirme yapan ve inespape-1 takma adını kullanan bir kişi geliyor.

Dünya genelinde IMDb’nin 83 milyondan fazla kayıtlı kullanıcısı var fakat bu kullanıcılardan sadece çok küçük bir kısmı IMDb’ye her gün bilgi ekliyor. Brezilya, Hindistan, Almanya, Norveç, Filipinler, İspanya, İsveç, Suriye, Türkiye ve ABD’den en çok katkıda bulunan 300 kişi, harcadıkları olağanüstü zaman ve enerji nedeniyle her yıl IMDb’nin Onur Listesi‘nde yer alıyorlar.

2022 yılında onur listesine girmeyi haketmiş bir türk kullanıcıyada denk geldim. ahmetkozan kullanıcı adıyla giriş yapan bir ki bu listede 12.sırada yerini almış.

Les Adams ve IMDb’ye inanılmaz katkılar yapan tüm bu kullanıcılar bu işten hiç bir para kazanmadıkları gibi pek çoğu takma isim kullandıkları için kamuoyu tarafındanda tanınmıyorlar. Les Adams sadece bir defa IMDb’den hediye olarak bir kravat iğnesi almış.

1998 yılında sitenin kurucusu Col Needham, Amazonun kurucusu Jeff Bezos’a bu siteyi 55 milyon$ karşılığında sattı. IMDb, 2022 yılındaki net kazancını 170milyon$ olarak açıkladı.

IMDb Nasıl Kuruldu?

Burada IMDb’nin kurucusu Col Needham’ı direk kötü adam olarak görebilirsiniz fakat kendisinin bu siteyi geliştirme sürecide oldukça ilginç.

1989 yılında usenet adında bir grup internet üzerinde hangi aktörün en çekici olduğu ile alakalı bir başlık açtılar. Bu grubun içinden bir kişi bu başlığı aktrisler ve onların filmleri listesine dönüştürdü. Ardından grubun içinde başka biri bu listeyi her ay güncellemeye başladı. Bu grub buna “the list” (liste) ismini verdi. Bu grubun içinden elma ağacına bakıp elma turtası hayal edebilen bir kişi bunu bir girişime dönüştürme kararı aldı.

1990 yılının ekim ayında Col Needham hem bir film tutkunu hemde bir bilgisayar programcısı olarak bu liste için bir kod yazmaya ve bu koda İnternet Film Veritabanı isminin ingilizcedeki yazımında baş harfleri bir araya getirerek IMDb yani Internet Movie Database web sitesini adını vererek siteyi kurdu.

Bu websitesine oldukça fazla sayıda gönüllü ve çeşitli üniversitelerde katkıda bulundu. 1996 yılına gelindiğinde Needham ve kurucu ortakları bunu bir iş haline getirmeye karar verdiler.

Sadece filmler hakkındaki değerlendirmeleri ve detayları içeren bir websitesi şu an kulağa çok şaşırtıcı gelmeyebilir fakat Google’ un ortaya çıkmasından 2 yıl, Wikipedia’nın yayınlanmasından da 5 yıl önce bu filmler için böylesine bir veri tabanı oluşturmak oldukça ilgi çekiciydi.

Gary Brumburgh

IMDb’nin ortaya çıkışı, Gary Brumburgh’ün neredeyse hayatının on yılına mal oldu. Brumburgh, 1980’leri binlerce oyuncuyu kapsayan bir referans kitabı araştırıp yazarak geçirmişti ve bu kitabın Hollywood’da başarılı olması için inanılmaz bir mücadele vermiş. Çalınmadık kapı bırakmamış ve kimseden somut bir dönüş alamamış iken IMDb adından bir websitesini ilk defa duymuş. Bu siteyi incelediğinde çok büyük bir hayal kırıklığı yaşamış çünkü o dönem binlerce kişi bu websitesine filmlerle ilgili katkıda bulunuyordu ve bunu hiç bir ücret talep etmeden yapıyorlardı.

Fakat Gary kendi kitabının teknolojiye yenik düşmesinin üzüntüsünü geride bırakıp takip eden 2 yıl boyunca her akşam işten eve gelip IMDb’ye yorumlar ve incelemeler yazarak geçirmiş. 2 yılın sonunda bu kendisi için bir takıntıya dönüşmüş. 1930’dan 1980’e kadar olan filmlerin incelemeleri, aktörlerin kimler olduğu ve o filmler hakkında daha pek çok insanın bilmediği bilgileri 10 yıldan fazla süre harcayarak IMDb’ye aktarmış. Şu an kendisi 72 yaşında ve emeklilik hayatını Nashville’de caz söyleyerek geçiriyor. Tüm bu emeği için ise hiç bir kazanç elde etmemiş, ama “Films of Golden Age” ve “Classic Images” gibi dergilerde yazarlık işlerini bu sayede elde etmiş.

En çok katkı Yapan Kişi

Ines Pape, gelmiş geçmiş en üretken IMDb katılımcısı olabilir. Kendisi inespape-1 kullanıcı ismini kullanıyor ve şu ana kadar 22 milyonun üzerinde inceleme ile en fazla katkıda bulunan isim. Ama bunu yapmasını sağlayana şey bir film kolik olması değil programlama yeteneklerini bu iş için kullanması.

Programlama üzerine eğitim alırken kendi yeteneklerini test edebilecek bir proje üzerinde çalışmak için IMDb’yi seçiyor ve kendisinin en favori aktörlerinden Simon Lyngar hakkında kimsenin bir yorum yazmadığını keşfediyor. Norveçteki tüm devlet yayınlarının API’larını ve Spotify’da yapılan podcastlerin API’larını tarayıp filmler hakkında yorum ve incelemeleri elde edebileceği bir program yazıyor. Bu sayede bir gün içerisinde neredeyse 100.000 adet yorum ekleyebilmeyi başarmış. Bu sayede de kendisi Onur Listesinin başında yer almış. Aslında bir film tutkunu değil bir bilgisayar programcısı, IMDb’nin en çok film değerlendirmesi yapan kişisi.

Sonuç

Aralık 2022 itibarıyla IMDb’de, 10 milyondan daha fazla film ve TV dizisi için inceleme yer alıyor. Sitede artık podcast’ler, müzik videoları ve video oyunları ile ilgili referans bilgilerinin yanı sıra fragmanlar, sinema seansları ve izleme listelerini de yer alıyor. 2022 yılı itibariyle IMDb’nin 484 milyondan fazla veri içerdiği biliniyor ve bu rakam her geçen gün dur durak bilmedende artıyor.

Ayrıca IMDb hesabı açan herkes siteye ekleme ve düzenleme yapabilir. Ancak IMDb bu gönderileri belirli filtrelerden geçirip uygun görürse yayınlıyor. IMDb yorumları nasıl incelediği ile alakalıda Katkıda Bulunanlar Sözleşmesi herkese açık bir şekilde bu websitesinde barınıyor .

IMDb günümüz itibariyle tüm sinema severlerin film değerlendirmeleri için başvurduğu websitelerinin başında geliyor. IMDb her ne kadar Amazon gibi güçlü bir tarafından yönetilsede hala IMDb’yi IMDb yapan şey gece gündüz demeden buraya veri eklemeye devam eden kimsenin adını sanını bilmediği süper ve normal kullanıcılar. Bu siteyi var etmeyi bir nevi onlar başardılar. IMDb’ her şeyi hatasız ve eksiksiz yapıyor mu derseniz; pek çok süper kullanıcı buna katılmıyor. Hatta IMDb’nin kuruluş yıllarından en fazla katkıda bulunan Les Adams IMDb’yi şu sözlerle açıklıyor; “IMDb film verilerinin hem en doğru hemde en hatalı birincil kaynağı”.

Bu bölümde IMDb’nin 1990’lardan bugüne uzanan hikayesini ele aldık. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

---

Referanslar

Lurie, S. (2023, February 21). Meet the superusers behind imdb, the Internet’s Favorite Movie Site. Wired. Retrieved April 25, 2023, from https://www.wired.com/story/superusers-behind-imdb-the-internets-favorite-movie-site/

Encyclopædia Britannica, inc. (n.d.). IMDb. Encyclopædia Britannica. Retrieved April 25, 2023, from https://www.britannica.com/topic/IMDb