Bilinmezlik Korkusu

Bugünkü yayında bilinmezliğin bizler üzerinde yarattığı korkulardan konuşacağız. Hayatımızda kontrol edemediğimiz durumlar, bazı bilinmezlikleri getirebiliyor ve bu bilinmezlikler bizlerde ne gibi değişimlere sebep oluyor? İsterseniz daha fazla beklemeden buyrun konunun detaylarına geçelim.

Bu arada yaptığım yayınları beğeniyor ve yeni yayınları kaçırmak istemiyorsanız dinlediğiniz platformlardan abone olarak tüm yayınlara anında ulaşabilir veya [patreon] üzerinden bana destek olabilirsiniz.

Bilinmezlik Korkusunun Temeli

Pek çok insan hayatında kontrol edemediği durumlardan dolayı endişe duyuyor. Bilinmeyenin en kötüyü getireceğine inanmak bu durumu daha da zor bir hale getirebiliyor. Değişimden korkmak ve değişimin neleri getireceğini bilmemek stres seviyenizi yükseltebilir.

Aslında belirsizlik hayatın bir parçasıdır. Bazı insanlar bu belirsizlik durumları ile çok iyi başa çıkarken bazıları duygusal olarak felç olabilir. Her insanın belirsizliğe verdiği tepki biçimleri, korkularının miktarına bağlıdır.

Daha önce hayatınızda hiç zehirli bir örümcek veya yılan görmemiş olabilirsiniz fakat buna rağmen her türlü örümcek ve yılandan istemsiz yere bir korku duyabilirsiniz. Bu tarz korkular genellikle bilinçaltınızda yer edinmiş bir takım bilgilere genellikle dayanır. Aslında çok fazla somut veri olmadan korkularımızı inşa edebiliyoruz. Daha önce hiç topluluk önünde konuşma yapmamış olabilirsiniz ve yine de ölürcesine bir korku hissedebilirsiniz. Çünkü seyircilerin nasıl tepki vereceğinin belirsizliği sizde bu korkuyu tetikler.

Bilinmezden korkmak bir fobi mi?

Bilinmeyenin korkusu, diğer pek çok kaygının, korkunun ve fobinin temel bir parçasıdır. İsterseniz gelin bunun en yaygın semptomlarına ve bilinmezlik korkusunun nasıl üstesinden nasıl gelineceğine bir bakalım.

Bilinmeyenden korkmanın psikolojik terimi ingilizcede “xenophobia” olarak geçiyor bunu türkçeleştirecek olursak yabancı düşmanlığı diyebiliriz. Bu kelimenin kullanımı aslında çok daha geniş bir kapsama sahip; tanıdık olmayan veya bilinmeyen herhangi bir şeyden korkmak bu terimi daha iyi açıklıyor.

Peki bizler neden bilinmeyenden korkarız? Genellikle bunun en büyük sebebi, yeterli bilgiye sahip olamamaktır. Hatta bazı insanlar için bilinmeyenden korkmak, psikolojik olarak daha ağır sonuçlanabilir.

Bilinmeyen veya alışılmadık bir durumla karşılaştığınızda yoğun bir şekilde üzgün ve endişeli hissediyorsanız, “belirsizliğe tahammülsüzlük” adı verilen bir ruh hali geliştirmiş olabilirsiniz. Bu durum, çoğu kişi için normal olan belirsiz koşulların sizde dayanılmaz derecede endişe veya stres yaratması olarak açıklanır.

Belirsizlikten Korktuğunuzda Ne Olur?

Belirsizlik korkusuna sahip olup olmadığınızı bilmiyor da olabilirsiniz. Genellikle bu tür korkuları yaşadığınızda; kalp atışınız hızlanır, daha hızlı nefes alırsınız, kaslarınız gerilir, kan şekeriniz etkilenir ve zayıflık duygusu hissedebilirsiniz. Bilinmezlik korkusu genelde kısa süreli olduğundan bu belirtiler çok hızlı şekilde ortadan kaybolur. Fakat bilinmeyene karşı sürekli olarak bir korku hissediyorsanız, bu sağlığınıza zarar vermeye başlayabilir.

Belirsizlikler nerden gelir?

Yeterli Bilgiye Sahip Olmamak

Bilinmezlikten korkmaya sebep olan en büyük etken yeterli bilgiye sahip olmamaktır. Bir bilinmezlikte bilginiz ne kadar az ise, bilinmezlikten o kadar çok endişe duyarsınız. Örneğin, yeni bir yere taşındığınızda yüzlerce bilinmezlik ortaya çıkacaktır fakat o semtteki yaşayış, insanlar, mahalleler, düzen, kural gibi değişkenler hakkında ne kadar çok bilgi edinirseniz, gidip orayı birebir keşfederseniz belirsizlik korkusuda o kadar azalacaktır.

Durumları Kontrol Edememek

Koşulları kontrol edemediğinizde de kaygı seviyeniz yükselir. Bazen her değişkeni kontrol altında tutmak isteyebilirsiniz fakat bu ne yazık ki bu pekte mümkün değil. Kontrol edebileceğiniz ve kontrol edemeyeceğiniz şeyleri listelemek bu konuda size fayda sağlayacaktır. Çünkü kontrol edebileceğiniz şeyler üzerinde daha fazla bilgi edinebilir, kendinizi geliştirebilirken kontrol sahibi olamayacağınız olaylara çok fazla takılmak sizi yıpratmaktan başka hiç bir şey sağlamayacaktır.

Bunun üstesinden nasıl gelinir?

1. Yanlış Varsayımların Farkına Varmak

Bilinmezliğin yarattığı stres ve endişe hem zihinsel hem de fiziksel sağlığınızı olumsuz etkileyebiliyor. Eğer ki çoğunlukla olaylara kötü taraflarından yaklaşıyorsanız, yapacağınız varsayımların pek çoğu sizi daha fazla endişelendiren nitelikte olacaktır. Bu tarz varsayımlar genellikle bilinçaltı tarafından yapılır. Örneğin daha önce bir inşaat firmasında çalışıp kötü tecrübeler edindiyseniz, yeni bir inşaat firmasına başvuru yaptığınızda bu tür olayların tekrarlanma olasılığının normalden çok daha üst düzeyde varsayarsınız.

Eğer son ilişkinizde aldatıldıysanız yeni ilişkinizde partnerinize çok daha temkinli yaklaşırsınız. Çünkü önceki varsayımlarınız bilinçaltınıza işlenir en ufak bir işarette bilinçaltınız devreye girer ve en kötü olasılıkları size bir menü halinde sunar.

2. Araştırmaya zaman ayırmak

Yanlış varsayımları ortadan kaldırmak ve bilinmezlik korkusuna gereksiz yere kapılmamak için araştırma yapmaya yeterli süreler ayırmak gerekiyor. Örneğin sürekli değişen ekonomik koşullar sizi korkutabilir fakat bu durumları daha iyi anlamak için ne kadar süre araştırma yaptınız?
Hayatımıza gelen yeni belirsizliklerin üstesinden gelebilmenin en iyi yolu onu araştırmak için süre ayırmak, bolca okumak ve kendimizi o alanda geliştirmek uygulanacak en etkili yöntem. Fakat burda araştırmak derken tarafsız şekilde bilgilere ulaşıp kendi gözleminizi yapmaktan bahsediyorum.

Yaşadığımız çağ artık bizleri sürekli kısa süreli içerik tüketmeye zorluyor o yüzden pek çok kişi kısa bir Youtube videosu veya sosyal medya içeriği ile bilgi edinmeyi şu günlerde tercih ediyor. Halbuki bu tarz içeriklerde başkasının yaptığı gözlem çerçevesinde bilgiye ulaşıyorsunuz ve çok kısıtlı bir bilgiye kaynağı bilinmeden ulaşmış oluyorsunuz. Bunun yerine araştırmaya zaman ayırıp daha bilimsel ve veriye dayalı kaynaklardan yeni şeyler öğrenmek gerçek anlamda araştırma yapmanızı sağlayacaktır.

3. Karar vermek için zaman ayırmak

Başka bir method size hayatınızdaki yenilikleri anlamaya zaman ayırmak. Artık kimsenin hiçbir şeye ayıracak zamanı yok. Her şey çok hızlı akıyor; hayatlarımız, aşklarımız, bilgilerimiz hepsi eskiye nazaran çok daha hızlandırılmış bir şekilde ilerliyor. Yeniliklere de anında adapte olmak bir zorunluluk olarak gözükebilir. Bunun yerine adapte olmak için zaman ayırmak ve bu tarz olayları anlamaya ve benimsemeye bir süre vermek bu işleri kolaylaştıracaktır. Her şeyin hızlı olanı her zaman iyi değildir. Güzel olan şeyler genellikle zaman alır. Hayatınızda değişen veya hayatınıza bilinmezlik getiren şeyleri anlamak için zaman ayırın.

4. Stresi kontrol altında tutmak

Eğer ki çok stresli bir hayat yaşıyorsanız en ufak değişim sizi kötü yönde çok hızlı tetikleyebilir. Stres ve endişe bizlerin bu hayatlarını sürekli olarak daha zor hale getiren terimlerdir bunları kontrol altında tutmak ve daha dengeli bir yaşama sahip olmak içinde daha fazla hareket etmek, spor yapmak, daha iyi beslenmek ve doğa da zaman geçirmek sizin yararına olacaktır. Kaliteli bir uyku ve karşılıklı paylaşımlar yapabileceğiniz arkadaşlara sahip olmakta aynı zamanda stres seviyenizi kontrol altında tutmanıza yardımcı olur.

Bu bölümde bilinmezlik korkusundan ve bunun üstesinden nasıl gelineceğinden konuştuk. Umarım sizlere faydalı bilgiler sunabilmişimdir. En kısa sürede yeni yayınlarda görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

---

Referanslar

Anbar, R. D. (2023, March 11). Dealing with fear of the unknown. Psychology Today. Retrieved April 2, 2023, from https://www.psychologytoday.com/us/blog/understanding-hypnosis/202301/dealing-with-fear-of-the-unknown

Stanborough, R. J. (2020, July 23). Fear of the unknown: Causes, symptoms, risk factors, & treatment. Healthline. Retrieved April 2, 2023, from https://www.healthline.com/health/understanding-and-overcoming-fear-of-the-unknown#overcoming-fea

Carleton, R. N. (2016, February 27). Into the unknown: A review and synthesis of contemporary models involving uncertainty. Journal of Anxiety Disorders. Retrieved April 2, 2023, from https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0887618516300251?via%3Dihub